استان اصفهان

جاذبه های تاریخی.فرهنگی.گردشگری استان اصفهان

 

 

جاذبه های تاریخی مذهبی

 

 استان

 

اصفهان

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و هشتم خرداد 1388ساعت 21:55  توسط s.zamani  | 

 

آتشگاه

 

موقعيت: خيابان آتشگاه در 8 كيلومتري غرب اصفهان

 در بالاي كوه ويرانه آتشكده وجود دارد كه مربوط به دوره ساسانيان است

قديمي ترين اثر :

قديمي ترين اثري كه هم اينك از گذشته هاي دور اصفهان در اين شهر وجود دارد بنائي موسوم به آتشگاه است كه در جاده اصفهان به نجف آباد در نزديكي منارجنبان برفراز يك تپه سنگي قرار گرفته است.

اكثر مورخين اسلامي از جمله ابن خردادبه و حمداله مستوفي و ابن حوقل از اين بنا نام برده و آن را آتشكده معرفي كرده اند و دانشمندان خارجي نيز درباره آتشگاه پژوهش و بررسي كرده اند كه از جمله آنها ماكسيم سيرو و آندره گدار فرانسوي هستند.

 ويژگي بنا‌:

آنچه مهم است خشتهای تشکيل دهنده ويرانه های فعلی آتشگاه است که از نظر اندازه کمتر اثری دارای اينچنين خشت هائی است که به گفته کارشناسان اين خشت  ها از ملات همراه گل با ريگ ريزه هائی است که نی های حاشيه زاينده رود را نيز به آن اضافه می کرده اند تا استحکام بيشتری داشته باشد. بررسی دانشمندان نشان می دهد وجود کوه آتشگاه در جلگه مسطح ماربين و ساختمانی که برفراز آن ساخته شده و همچنين همجواری يکی از روستاهای بسيار قديمی اصفهان با آن (يعنی سده قديم و خمينی شهر امروز) قديمی ترين مراکز اجتماع انسانها را در حول و حوش اين تپه قديمی تأئيد می کند.

در مورد ساختمان آتشگاه:

زمان ساخت بنا را قديم تر از عصر ساسانيان می دانند. مطالعات مؤسسه (ايزمنو IZMEO) قدمت بنای آتشگاه را به دوران تمدن عيلام و حکومتی می رساند که انزان ناميده می شده است. اين نظر را مطالعات و پژوهش های انجام شده بر روی آتشکده های بر جای مانده از دوران ساسانی در نطنز و کاشان و يزد و آذربايجان و نائين تأييد میکنند چرا که در آن روزگاران آتشکده ها را بر روی کوه يا بر فراز تپه نمی ساختند بلکه آتشکده ها در مکانهايی احداث می شدند که دسترسی به آنها آسان باشد بنابراين می  توان با قاطعيت آتشگاه اصفهان را نشانه ای از حضور تمدن های قديم تر از ساسانی و سلسله های قبل از آن به شمار آورد.

از آنجا که سازه بنای آتشگاه از خشت و گل است طبعاً در برابر عوارض طبيعی آسيب پذير بوده و دچار ضايعات فراوانی شده است که عمليات استحکام بخشی و مرمتی بر روی آن انجام شده است.

 

آتشگاه

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و هشتم خرداد 1388ساعت 21:52  توسط s.zamani  | 

 

مقبره بابا قاسم


يكي از عرفا وزهاد مشهور كه دراوائل قرن هشتم هجري دراصفهان زندگي مي كرده است بابا قاسم اصفهاني است كه پس از چند قرن مزار اوهمچنان زيارتگاه مردم اصفهان است.
درمورد كلمه بابا توضيح اين نكته ضرورت دارد كه از قرن هشتم تا دهم هجري عده اي ازعرفا وصوفيه دراصفهان زندگي مي كرده اند كه عنوان بابا داشته اند از بررسي متون تاريخي و شرح حال اين بزرگان چنين استنباط مي گردد كه اين كلمه را براي احترام و بزرگداشت به نام آنها اضافه مي كرده اند.
به هر حال بابا قاسم در مدت حيات در شهر اصفهان با عزت واحترام زندگي مي كرد و درمدرسه اي كه درمحله طوقچي بنام اوساخته بودند تدريس مي كرد.
پس از درگذشت او مريدان و شاگردانش وي را درنزديكي مدرسه اش به خاك سپردندويكي از شاگردان بنام سليمان ابي الحسن طالوت دامغاني برمزاراو مقبره وآرامگاهي بناكرد.گنبد بقعه هرمي شكل 8ترك است كه برهردو ترك آن با خط بنائي وكاشي و كاشي معرق لاجوردي برزمينه آجري اسماءالهي منقوش است.
بر گردنه گنبد هم جملات و عبارات مذهبي تكرارمي شود.بركتيبه تاريخي سردرمقبره به خط ثلث با كاشي سفيد معرق برزمينه لاجوردي وتاريخ 741نام باباقاسم و باني مقبره آمده است.
در نماي مقابل سردر به خط بنائي آجري با كاشي فيروزه اي جملاتي نقش شده است.
كتيبه اي كه درقسمت فوقاني نماي خارجي سر درمقبره نصب شده بيانگر تعميراتي است كه درسال 1044ه.ق مقارن سلطنت شاه صفي بوسيله فرد نيكوكاري بنام آقا زمان در گنبد انجام گرفته است.
بردرچوبي مقبره نيز باخط ثلث برجسته عبارات مذهبي منقوش است.
داخل بنا شبستان نفيس وبي نظيري است كه طاق آن با آجر چيني بي نظير،مقرنس كاري شده است.
دراين گنبد دوكتيبه كه باكاشي معرق ساخته شده اند ديده مي شوند
درداخل بقعه بابا قاسم يك سنگ قبر قديمي موجوداست كه اسامي چهارده معصوم بر آن نوشته شده است.اين سنگ قبر مربوط به مزار شخصي بنام پهلوان ميرزا علي است كه تاريخ 985به زبان عربي برآن نوشته شده است.

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و هشتم خرداد 1388ساعت 21:44  توسط s.zamani  | 

 

مزارستان تخت فولاد

043311.jpg


يكي از مزارستانهاي بسيار مهم و معروف شهر اصفهان تخت فولاد است،اين محل علاوه بر آنكه صدها سال بعنوان گورستان عمومي شهر،اموات مردم اصفهان را درخود پذيرفته است آرامگاه ابدي شخصيت هاي ممتاز وروحانيون بزرگي است كه هريك در زمان خود ازاحترامي خاص برخوردار بوده اند.بسياري ازمحققين تاريخ قدمت تخت فولاد را به زمانهاي دورنسبت مي دهند درباره وجه تسميه آن سند معتبري دردست نيست. مي گويند فولاد ديلمي اين محل را تختگاه خود قرارداد و به اين نام معروف شد.اما آنچه محقق است اولين شخص معروفي كه در اين محل به خاك سپرده شد عارف معروف مسعود بن عبدالله البيضاوي معروف به بابا ركن الدين بود كه درسال 769 هجري قمري يعني دوران اقتدار مغولان دراين محل مدفون گرديد درآن زمان بابا ركن الدين آن قدر دربين مردم محترم بود كه اين گورستان رابابا ركن الدين ناميدند.ازآن زمان گاهي بزرگان وعلمائي كه دراصفهان وفات مي يافتند دراين محل به خاك سپرده مي شدند اما تخت فولاد گورستان رسمي شهر محسوب نمي شد.از زمان صفويه به بعد تخته فولاد به تدريج توسعه يافت و به عنوان بزرگترين گورستان شهر درآمد.
بنا به نوشته برخي از محققين درعصر صفويان تخته فولاد به قدري توسعه يافت كه چهارصد بقعه درآن ساخته شده بود.بعد ازصفويه وپس ازآن كه تسلط افغانها براصفهان به پايان رسيد تخت فولاد همچنان مورد توجه رجال و بزرگان بود بطوريكه ازآنها وصيت مي كرده اند در اين محل به خاك سپرده شوند.امروز تخت فولاد به عنوان مزارستان روحانيون ودانشمندان وبزرگان اصفهان وبعضي شهرهاي ايران زيارتگاه مردم صاحبدل است.
برخي ازدانشمندان وروحانيون برجسته اي كه دراين مكان به آرامش ابدي رسيده اند عبارتند از:ميرفندرسكي فيلسوف عظيم الشّأن عصر صفويه متوفي به سال 1050ه.ق
آقا حسين خوانساري روحاني دانشمند زمان صفويه متوفي به سال 1099ه.ق
ميرمحمداسماعيل خاتون آبادي پيشواي بزرگ مردم اصفهان درعصرصفويه متوفي به سال 1116ه.ق
حاج محمد جعفرآباده اي روحاني وعالم متقي عصرقاجارمتوفي به سال 1280ه.ق
جهانگيرخان قشقائي فيلسوف وعالم متوفي به سال 1315ه.ق
فاضل هندي دانشمند بزرگ عصر صفوي كه در فتنه افغانها درسال 1137ه ق به شهادت رسيد .دراين محل مقدس علاوه برروحانيون برجسته وبزرگواري كه نام برديم شاعران وخطاطان و هنرمندان بزرگي همچون درويش عبدالحميد طالقاني شكسته نويس بزرگ متوفي به سال 1185ه ق (واله)شاعر و خطاط بزرگ عصر قاجار
(ميرزا سليمان خان ركن الملك شيرازي )شاعر عصر قاجار نيز درتخته فولاد به خاك سپرده شده اند،هنرمندان وصنعتگران بزرگ اصفهان ازجمله :حاج مصورالملكي،صنيع زاده،نائب اسداله وتاج اصفهاني نيزدرتخت فولاد به خواب ابدي فرو رفته اند.
آنچه به تخت فولاد تقدس وارزش بيشتري مي دهد وجود گلستان شهداي اصفهان است،مكان مقدس ومتبركي كه دريك نگاه،عظمت وايثار دلاوران به خاك خفته وعاشقان اسلام را تداعي مي كند.فداكاري مردم اصفهان درجنگ تحميلي و ارادت آنان به خاندان عصمت و طهارت نشان داد كه در صدر مبارزين به حق براي اسلام و ايران تلاش نمودند.كه امروزه همگان بر آن الگوهاي ايثار و مقاومت سر تعظيم فرود مي آورند.

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و هشتم خرداد 1388ساعت 21:38  توسط s.zamani  | 

 

بقعه شهشهان

                                 


در مجاورت مسجد جامع اصفهان و در محله شهشهان بقعه اي قرار دارد كه اساس ساختمان آن مربوط به زمان تيموريان است.ساختمان اين بقعه درزمان سلطان محمد بن بايسنقر نواده امير تيمور انجام گرفته است.اين بقعه،آرامگاه شاه علاء الدين محمد از سادات و بزرگان اصفهان است كه در سال 85 هجري قمري به دستور شاهرخ تيموري به شهادت رسيده است.مورخين علت شهادت اين سيد جليل القدر را ناشي از علاقه اي مي دانند كه سلطان محمد بن بايسنقر به او داشته و نزاع دو شاهزاده تيموري و تسلط شاهرخ به اصفهان موجب خشم وي و كشته شدن اين مرد بزرگ مي شود.
پس از مرگ شاهرخ و تسلّط مجدّد سلطان محمد به اصفهان به دستور وي درمدرسه و حسينيه شاه علاءالدين محمد بقعه اي بنا مي كنند و موقوفاتي نيزبراي مزاراو تعيين مي نمايند.
به هرحال بقعه ازداخل و خارج،با گچبري و كاشيكاري تزئين شده و گنبد آن دراوائل حكومت پهلوي مرمت شده است.
خطاط كتيبه اصلي بقعه،محمود نقاش خوشنويس مشهور قرن نهم هجري است كه به خط ثلث گچبري شده،اشعار و عباراتي را نوشته و به شهادت شاه علاء الدين محمد اشاره كرده است.
بر ديوار شرقي داخل بقعه شهشهان اشعاري به خط نستعليق سفيد نوشته شده است.
برديوارشمالي داخل بقعه نيزكتيبه اي است كه با گچبري به خط ثلث سفيد برزمينه قهوه اي و سبز و قرمزبه تاريخ 1013هجري قمري به وسيله صحيفي فارسي كتابت شده است.
مفاد اين كتيبه به اقدامات بانوي نيكوكار اشاره ميكند كه نام او خانم سلطان بوده است.همچنين عبارات اين كتيبه بيانگر تعميراتي است كه در زمان شاه عباس اول صفوي دربقعه انجام گرفته است.

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و هشتم خرداد 1388ساعت 21:34  توسط s.zamani  | 

 

امامزاده شاهزيد


در محله قديمي تل واسكان اصفهان امامزاده اي است كه از نظر معماري و تزئينات كاشيكاري مخصوصاً گنبد آن د رعداد بناهاي نفيس و جالب اصفهان به شمار مي رود..
شاردن پس از توصيف قسمت هاي شرقي اصفهان مي نويسد:از آنجا به شاهزيدمي رسيم كه وجه تسميه آن وجود خانقاهي است كه به افتخار يكي از پسران امام حسن د راين محله بر پا شده است.
ساختمان اين بقعه در اواخر قرن دهم هجري و دوران صفويه و به سال 994 هجري قمري ساخته شده اما در زمان سلطنت شاه سليمان صفوي در سال 1097 هجري قمري مرمت هائي در آن انجام گرفت. با توجه به اين دو تاريخ برخي محققين و پژوهشگران مي گويند اين بنا در زمان سلطنت سلطان محمد خدابنده (پدر شاه عباس)ساخته شده اما تزئينات كاشيكاري گنبد د ردوران حكومت شاه سليمان انجام شده است.
در نماي خارجي اين گنبد به خط بنائي سه رگي مشكي و فيروزه اي د رزمينه آجري آيات قرآن نوشته شده و تاريخ 1314و 1315 شمسي را بر خود دارد.برلنگه چپ در مقبره با خط ثلث برجسته نام صحيفه جوهري و تاريخ 994 هجري قمري به چشم مي خورد.
آنچه ارزش اين بنا را مضاعف مي كند وجود نقاشي هاي ديواري جالبي است كه ديوارهاي شبستان گنبد دار آن را پوشانيده است. موضوع اين نقاشي ها وقايع مذهبي است كه د رقرن 14 هجري نقاشي شده اند.


 

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و هشتم خرداد 1388ساعت 21:23  توسط s.zamani  | 

 

آرامگاه آقاحسين خوانساري (قبه العلما)

 


در مزارستان تخت فولاد ودر ساحل جنوبي زاينده رود مزارمرحومين آقاحسين خوانساري وفرزندش آقا جمال خوانساري وتعداد ديگري ازعلما قراردارد.آقا حسين و فرزندش از رجال وروحانيون برجسته عصر صفوي هستند كه به لحاظ تأليفات متعدد و تربيت شاگردان مستعد در جهان اسلام شهرت دارند.مخصوصاًآقا حسين د ردربار شاه سليمان صفوي از نفوذ و احترام بسياري برخوردار بود و اكثر فضلا و روحانيون بزرگ آن عصرمحضردرس او را درك كرده اند.
آرامگاه شامل بقعه و گنبدي بر آن است . سر در آرامگاه با كاشي هاي خشت هفت رنگ به خط ثلث تزئين شده است. قسمت فوقاني كتيبه از بين رفته و به علت مرور زمان و عوامل جوي نابود شده است.بسياري از محققين عقيده دارند اين آخرين بقعه اي است كه درزمان صفويه بر روي آرامگاه يكي ازدانشمندان ساخته شده است.در داخل بقعه تعداد ديگري ازعلماء ودانشمندان عصرصفوي ودوره هاي بعدبه آرامش ابدي رسيده اند به همين جهت اين مجموعه به قبة العلماء نيزمعروف است.
نماي داخلي با تزئينات گچي به سبك صفويه تزئين شده ونماي خارجي گنبد وديوارهاي بقعه با كاشي هاي زيبا و نفيس تزئين شده است.


+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و هشتم خرداد 1388ساعت 21:15  توسط s.zamani  | 

 

كليساي‌ هاكوپ‌ و كليساي‌ مريم‌

 


كليساي‌ هاكوپ‌ نخستين‌ كليساي‌ بناشده‌ در جلفا مي‌باشد و تاريخ‌ بناي‌ آن‌ سال‌ 1604 ميلادي‌ است‌. اين‌ كليسا در ميدان‌ جلفا و در حياط‌ كليساي‌ مريم‌ مقدس‌ قرار دارد. كليساي‌ مريم‌ (خواجه‌ عابد) از كليساهاي‌ زيباي‌ جلفا به‌شمار مي‌رود كه‌ در سال‌ 1613 ميلادي‌ به‌ سرمايه‌ي‌ خواجه‌ اُدويك‌ بنا گرديده‌ است‌. خواجه‌ ادويك‌ خود نيز در كليسا به‌ خاك‌ سپرده‌ شده‌ است‌. كليسا از نقاشي‌هاي‌ ديواري‌ و كاشي‌ هفت‌رنگ‌ در درون‌ نمازخانه‌ بهره‌مند است‌.
 

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و هشتم خرداد 1388ساعت 21:1  توسط s.zamani  | 

کلیسای وانک.محله جلفا.اصفهان

 

كليساي‌ وانك‌

 


اين‌ كليسا در خيابان‌ نظر شرقي‌، كوچه‌ي‌ كليسا قرار دارد و عنوان‌ كليساي‌ جامع‌ را دارد. بناي‌ نخستين‌ آن‌، نمازخانه‌اي‌ به‌ نام‌ آمناپرگيچ‌ بوده‌ كه‌ در سال‌ 1606 ميلادي‌ بنا شده‌ و در سال‌ 1655 بازسازي‌ و گسترش‌ آن‌ به‌ شكل‌ امروزين‌، با گنبدي‌ بلند و دوپوش‌ صورت‌ گرفته‌ است‌ و كليساي‌ وانك‌ نام‌ گرفته‌ است‌. فضاي‌ زيرگنبدخانه‌ كه‌ گنبد بلندي‌ برابر با 38 متر دارد را نمازخانه‌ي‌ كليسا تشكيل‌ مي‌دهد و در درون‌ آن‌، از نقاشي‌هاي‌ ديواري‌ بسيار زيبايي‌ بهره‌مند است‌ كه‌ داستان‌هاي‌ تورات‌ و انجيل‌ را به‌ نمايش‌ گذاشته‌اند. در اين‌ نقاشي‌ها، نفوذ هنر نقاشي‌ ايتاليا و هلند به‌ خوبي‌ پديدار است‌. افزون‌ بر نقاشي‌هاي‌ ديواري‌، تزيينات‌ گل‌ و بوته‌ و كاشي‌كاري‌هاي‌ زيبايي‌ را مي‌توان‌ افزود كه‌ با تزيينات‌ طلاكاري‌ نيز آراسته‌ شده‌اند.
در شمال‌ حياط‌ كليسا، كتابخانه‌ي‌ كليسا (با نزديك‌ به‌ 10000 جلد كتاب‌)، بناي‌ يادبود شهداي‌ ارمني‌ (در كشتار اين‌ قوم‌ به‌ دست‌ دولت‌ عثماني‌ در سال‌ 1915) و تماشاگه‌ كليسا قرار دارد. اين‌ تماشاگه‌، كهن‌ترين‌ كتاب‌هاي‌ چاپ‌ شده‌ در اصفهان‌ را همراه‌ با فرمان‌ پادشاهان‌ صفوي‌ تا پايان‌ دوران‌ قاجار را با اشياي‌ ارزنده‌ي‌ ديگر به‌ نمايش‌ مي‌گذارد. مركز خليفه‌گري‌ ارمنيان‌ جنوب‌ ايران‌ و اصفهان‌ نيز در گوشه‌ي‌ خاوري‌ كليسا قرار دارد. در فضاي‌ داخل‌ كليسا شمار 64 سنگ‌ قبر قرار دارد كه‌ از آن‌ اسقف‌هاي‌ اعظم‌، كشيشان‌، راهبان‌، كنسول‌هاي‌ روس‌ و انگليس‌، سياست‌مداران‌ و پزشكان‌ مي‌باشد.


+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و هشتم خرداد 1388ساعت 12:53  توسط s.zamani  | 

 

مسجد حکیم

                       

                              مسجد حکيم اصفهان

 

از جمله مساجد بسيار جالب ومشهورعصر صفوي مسجد حكيم اصفهان است كه كاشيكاريهاي زيبا و خطوط متنوع كار اساتيد نامدار عصر صفويه آنرا در عداد يكي از شاهكارهاي معماري اسلامي قرار داده است.اين مسجد با شكوه درمحل مسجدي واقع شده كه در دوران حكومت ديالمه آنرا جورجير مي ناميده اند و چون در انتهاي بازار رنگرزان واقع بوده به جامع رنگرزان نيز معروف بوده است امروز جز سردر اين مسجد اثري بر جاي نمانده است.در نماي اين سر در اختلاف سطح ها را با نوعي اندود پر كرده بودند كه پس از زدودن اندودها طرح هاي بسيار جالب توجهي نمودار گشته است.اين سر در نفيس و با شكوه با هزار سال قدمت يكي از آثار طراز اول صدر اسلام به شمار مي رود.مسجد حكيم در زمان سلطنت شاه عباس دوم صفوي ساخته شده است علت نامگذاري اين مسجد به حكيم اين بوده كه باني مسجد (محمد داوود )نامي بوده كه به طبابت اشتغال داشته و حكيم داوود ناميده مي شده است .

کتيبه سردر شمالي مسجد كه به خط ثلث سفيد بر زمينه كاشي لاجوردي است بيانگر اين مطلب است كه خطاط اين كتيبه محمد رضا امامي خوشنويس نامدار عصر صفوي است و تاريخ آن 1073 هجري قمري يعني سال اتمام مسجد است .درطرفين اين سردر در دو لوحه كوچك با خط نستعليق سفيد بر زمينه لاجوردي رنگ،سازنده اين سر در زيبا و نفيس به نام محمد علي بن استاد علي بيك بنا اصفهاني معرفي شده است.بر سر در شرقي مسجد حكيم با خط نستعليق سفيد بر زمينه كاشي لاجوردي سال شروع ساختمان مسجد يعني 1067 هجري قمري نوشته شده است.

مسجد حكيم شبستان مسقف و زيبائي دارد كه درسمت مغرب واقع شده و داراي محراب بسيار نفيس و جالبي مي باشد كه كتيبه آن به خط ثلث سفيد بسيار عالي نوشته  شده است.يكي از دلايل شهرت مسجد حكيم علاوه بر فرم و ساختار كلي مسجد كه آنرا در عداد يكي از بهتري بناهاي مذهبي ايران در آورده است وجود خطوط بنائي در گوشه هاي اين اثر نفيس و كم نظير است.

قسمت گنبد و مقصوره و شبستانهاي طرفين مسجد حكيم در دو مرحله ساخته شده است. مرحله اول همزمان با ساخت مسجد در عهد صفويه و مرحله ديگر در زمان گسترش مسجد در دوره هاي بعد از صفويه بود.با احداث خيابان حكيم و نمايان شدن جبهه غربي مسجد بر تعداد گردشگراني كه اين ساختمان را مورد بازديد قرار مي دهند افزوده شده است.  

                      

                   

 

 

                   

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و هشتم خرداد 1388ساعت 12:40  توسط s.zamani  | 

 

مسجد علیقلی آقا


درمحله بید آباد اصفهان نزدیک چهارسوی قدیمی مجموعه بناهائی وجود دارد که بنام علی قلی آقا مشهوراست.علیقلی آقا یکی از خواجه سرایان نیکوکار زمان شاه سلطان حسین صفوی بود که در زمان حیات،مسجد و بازار و سرا و چهارسوی زیبائی بنام خود ساخت.
در جلو مسجد علی قلی آقا مادی فدا یا فدن عبور می کند و سر در مسجد به طرف مغرب است .مسجد صحن نسبتاً کوچک و زیبائی دارد و شبستان آن با کاشی هائی از نوع گره کاری تزئین شده است.
کتیبه سردر به خط ثلث قهوه ای رنگ به خط علی نقی امامی و تاریخ 1122هجری قمری است.در این کتیبه به نام شاه سلطان حسین و علی قلی آقا اشاره شده است.
شبستان زیبا و نفیس مسجد در شرق حیاط قراردارد و بر کتیبه آن با خط نستعلیق سفید بر زمینه کاشی لاجوردی اشعاری نوشته شده است.مفاد این اشعار حاکی از این است که شبستان در سال 1297هجری قمری در زمان سلطنت ناصر الدین شاه قاجار به مسجد الحاق شده است.خطاط این کتیبه عبد الجواد و استاد کاشیکار آن محمد اسماعیل است.در جنوب ایوان محراب زیبائی است که ازاره آن سنگ مرمر و دیوارهای بالا با کاشی کاری معرق تزئین شده است.
مسجد علیقلی آقا یکی دیگر از آثار نفیس اواخر عصر صفوی است که به همت و پایداری افراد نیکوکار ساخته شده است.این مسجد به لحاظ خطوط زیبای ثلث و نستعلیق مربوط به عصر صفویه و قاجار و کاشی کاری نفیس یکی از بناهای ارزشمند اصفهان به شمار میرود .

 


+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و هشتم خرداد 1388ساعت 12:9  توسط s.zamani  | 

 

مسجدشيخ لطف اله

 


در ضلع شرقي ميدان نقش جهان و روبروي كاخ عالي قاپو،مسجدي واقع شده كه در دوران صفويه آنرا مسجد صدر و فتح اله نيز مي ناميدند .
آنچه مسجد شيخ لطف اله را در عداد در نمونه هاي هنر ايراني اسلامي قرار مي دهد،اندازه كوچك و هماهنگي آن با بناهاي اطراف ميدان است.
سر در زيبا وپر كار مسجد در سال 1012ه.ق به پايان رسيد اما بقيه مسجد و تزئينات كاشيكاري أن تا سال 1028ه.ق به طول انجاميد.
كتيبه سردر كه به خط ثلث بسيار زيبا با كاشي سفيد معرق بر زمينه لاجوردي نوسته شده سال 1012و امضا عليرضا عباسي خوشنويس بر جسته عصر صفوي را نشان مي دهد .
نكته اي كه محققين و پژوهشگران وسياحان بر أن متفق القولنداختصاصي بودن مسجد شيخ لطف اله است.اين نكته را استثنائي بودن مسجد يعني عدم صحن ومناره كه در تمامي مساجد اسلامي جزءلاينفك بنا است تائيد ميكند.
عدم وجود صحن ومناره در اين مسجد باعث شده تا رواقي پوشيده از كاشيكاري زيبا و استادانه و پر كار فضاي مسجد را به گنبد مربوط كند.
اين مسجد را شاه عباس اول به احترام و افتخار شيخ لطف اله جبل عاملي روحاني شيعه آن روزگار كه از لبنان به ايران آمده بود ساخته است تا به عبادت اهل حرم و خود وي اختصاص داشته باشد.مدرسه اي نيز در كنار اين مسجد براي تدريس اين دانشمند برجسته ساخته شده بود كه امروزه اثري از آن نيست.
از ويژگي هاي اين مسجد چرخش 45درجه اي است كه از محور شمال به جنوب نسبت به محور قبله دارد .اين گردش كه در اصطلاح معماران سنتي ايران (پاشنه)ناميده مي شود چنان ماهرانه صورت گرفته كه به هيچ روي توجه بيننده را جلب نميكند.
اين چرخش باعث شده تا بازديد كننده پس از گذشتن از مدخل تاريك وبعد از عبور از راهرو طويل متصل به آن به فضاي اصلي و محوطه زير گنبد وارد شود.
گنبد كم ارتفاع مسجد حاوي خطوط اسليمي است كه به طرز با شكوهي بر زمينه خاكي رنگ گنبد گسترده شده هماهنگي بي نظيري را در نقش و طرح و رنگ به نمايش مي گذارد.
محراب بي بديل مسجد شيخ لطف اله كه تاريخ 1028و امضا محمد رضا بن استاد حسين بنا اصفهاني را بر خود دارد از شاهكارهاي معماري و هنر ايراني اسلامي است كه هر بيننده را به اعجاب و تحسين وا مي دارد.
.در ضلع شرقي و غربي مسجد اشعاري به زبان عربي به خط ثلث است كه سراينده آنهارا شيخ بهائي مي دانند.
در جلو مسجد حوض 8گوش بسيار زيبائي وجود داشته كه پيوسته لبريز از آب بوده است كه آنرا در اواخر دوره قاجار خراب كرده اند.
وجود كتيبه هاي نفيس و طره هاي سر در كه در درون گلدان مرمرين جاي مي گيرند آنچنان زيبائي جاودانه بر ذهن بيننده بيدار مي كنند كه اين يقين براي او حاصل مي شود كه معماري اين اثر الهامي بوده است.
زيرا داراي حالت ويژه و منحصر بفرد نماز انسان با خداوند است.


 

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و هشتم خرداد 1388ساعت 11:49  توسط s.zamani  | 

 

مسجد جامع اصفهان

 

مسجد جامه عتیق (مسجد جمعه

 

قديمي ترين بناي تاريخي اصفهان را بايد مسجد جمعه يا مسجد جامع اصفهان تلقي كرد.
سيماي فعلي مسجد عمدتاً مربوط به اقدامات دوره سلجوقي است اما تعميرات و الحاقات آن به دوران هاي بعد بخصوص عصر صفويان مربوط مي شود.
اما در كاوش هاي باستان شناسي مراحل قبل از سلجوقي هم بدست آمده كه به دوران آل بويه وقرن سوم هجري باز مي گردد.
در همين كاوش ها آثار قبل از اسلام نيز كشف شده است.
مسجد داراي ورودي هاي متعدد است كه هر يك فضاي مسجد را به بخش هائي از پيرامون آن مربوط مي كند اين ورودي ها همه در يك زمان ساخته نشده اند و هر يك در مقطعي از تاريخ و در ارتباط با ساختمان درون و بيرون بنا بوجود آمده اند.
گذرها و معابري كه در گرداگرد مسجد وجود دارند
بيانگر ارتباط گسترده اي است كه مسجد با بافت قديم شهر دارد.
مسجد جامع اصفهان با نقشه چهار ايواني بنا شده و از آنجا كه ابداعات هنري و معماري 15قرن دوران اسلامي را در خود گرد آورده است يكي از بهترين آثاري به شمار مي رود كه در دنياي امروز شهرت دارد.
با توجه به منابع و مآخذ مختلف اين نكته مشخص مي شود كه مسجد جامع در طول زمان به سبب آتش سوزي و جنگ هاي نتعدد وناآرامي هاي دورانهاي مختلف آسيب فراوان ديده و دوباره بازسازي و مرمت شده است.
چهار ايوان اطراف مسجد مشخص كننده شيوه مسجد سازي ايرانيان است كه پس از احداث آن در ساير مساجد نيز رواج يافته است.
اين ايوانها كه به نامهاي صفه صاحب در جنوب صفه درويش در شمال صفه استاد در مغرب صفه شاگرد در مشرق ناميده مي شوند با تزئينات مقرنس سازي و كاربندي يكي از فنون بسيار جالب معماري ايران را بيان مي دارد .
نماي داخلي صحن مسجد و كاشيكاري هاي آن مربوط به قرن نهم هجري است كه احتمالاً مناره ها نيز مربوط به همين زمان مي باشند. بطور كلي بناي كنوني مسجد جامع اصفهان شامل بخشهاي زير ميباشد:
شبستان مسجد :اين شبستان كه بر ستونهاي مدور استوار است با گچبري هاي بسيار زيبا تزئين شده است .
اين قسمت مربوط به عصر ديلميان است.
گنبد و چهل ستون هاي اطراف آن كه در ايوان جنوبي مسجد واقع شده ودر فاصله سالهاي 465تا 485هجري قمري بنا شده است.
اين گنبد كه در زمان سلطنت ملكشاه سلجوقي ووزارت خواجه نظام الملك ساخته شده از نمونه هاي نادرساختمانهاي عصرسلجوقي است.
ايواني كه در جلوي اين گنبد آجري واقع شده در اوايل قرن ششم هجري بنا گرديده و سقف آن از مقرنس ها ي درشت تركيب شده است.
اين گنبد داراي زيبا ترين طرح هاي تزئيني ساخته شده از آجر و گچ مي باشد .
گنبدي كه در بخش شمالي حياط مسجد واقع شده و قرينه گنبد خواجه نظام الملك است در سال 481بنا گرديده است احداث اين گنبد را به ابوالغنائم تاج الملك يكي ديگر از وزراي عصر سلجوقي نسبت مي دهند.
ايوان معروف به صفه صاحب كه در دوران سلجوقي ساخته شده و تزئينات آن مربوط به عصر قراقويونلو وصفوي است.
در اين قسمت كتيبه هائي از دوران هاي مختلف از جمله صفويان به چشم مي خورد.
ايوان غربي معروف به صفه استاد كه درعصر سلجوقي بنا شده ودر دوره صفويان با كاشيكاري تزئين شده است.
در اين صفه علاوه بر خطوط ثلث و نستعليق كه به تاريخ 112هجري قمري و در زمان سلطنت شاه سلطان حسين كتابت شده عباراتي به خط بنائي بسيار زيبا و با امضاء محمد امين اصفهاني نوشته شده است.
با مطالعه اين عبارات و دقت در خطوط بنائي اين ابيات بسيار زيبا مشخص مي گردد:
چون نامه جرم ما بهم پيچيدند بردند وبه ميزان عمل سنجيدند
بيش از همه كس گناه ما بود ولي مارابه محبت علي بخشيدند
روبروي اين ايوان صفه شاگرد قرار دارد كه در عصر سلجوقي بنا شده ودر قرن هشتم و يازدهم هجري قمري در دوران حكومت ايلخانان وصفويه تزئيناتي به آن اضافه شده است.
اين ايوان فاقد تزئينات كاشيكاري است و با مقرنس هاي آجري تزئين شده است.
در اين ايوان سنگ مرمر يكپارچه نفيسي است كه در اطراف و بالاي آن لوحه هاو كتيبه هائي نوشته شده است.
در منتهي اليه ضلع شرقي مسجد جمعه،صفه عمر واقع شده كه كتيبه تاريخي هلال ايوان آن به سلطنت سلطان محمود آل مظفر اشاره مي كند.تاريخ اين كتيبه 768هجري قمري است و خطاط آن عزيز التقي الحافظ مي باشد.
در سقف اين صفه خطوط تزئيني و تاريخي به چشم مي خورد كه با خط بنائي عبارات مذهبي و سازنده بنا بنام مرتضي بن الحسن العباسي الزينبي نوشته شده است.
علاوه بر آن در اين صفه نام استادكاران ديگر همچون حسن كاروان كاشيكار و كوهيار الابرقوهي خطاط كتيبه محراب صفه به چشم مي خورد.
در شمال ايوان استاد شبستان كوچكي قرار دارد كه زيباترين محراب گچ بري مسجد را در بر دارد. اين شبستان كه به مسجد الجايتو نيز معروف است داراي محرابي است كه به مثابه گوهري تابناك از هنر ايراني در جهان از شهرتي عظيم برخوردار است.بر اين محراب زيبا نام سلطان محمد خدابنده ايلخان مشهوري كه قبل از تشرف به اسلام لقب الجايتو را داشت و بعد از مسلمان شدن خود را خدابنده ناميد و وزير دانشمند او محمد ساوي و سال ساختمان آن يعني 710هجري قمري به چشم مي خورد.
زيباترين منبر منبت كاري موجود در مسجد جمعه اصفهان نيز دراين مسجد قرار دارد كه سال ساخت آن ذكر نشده است.
از مسجد اولجايتو به شبستان زمستاني بيت الشتاءمي رسيم كه به موجب كتيبه سردر آن در زمان تيموريان به دستور عماد بن مظفر ورزنه اي ساخته شده است.به همين علت به شبستان عماد نيز معروف است.اين شبستان با شكوه داراي ستون هاي قطور كوتاه و اتاقهاي خيمه اي شكل است.در وسط هر چشمه طاق يك قطعه سنگ مرمرشفاف نصب شده كه نور شبستان را تأمين مي كند.
شبستان جنوب شرقي مسجد كه احتمالاًكتابخانه عظيم و مشهور خواجه نظام الملك را در بر داشته در بمباران شهر اصفهان تخريب گرديده كه مجدداًبه شيوه اول بازسازي شده است.
اين اثرنفيس وبا شكوه به علت در برداشتن نمونه هاي گوناگون ادوار مختلف اسلامي ازنظرفني و هنري اهميت بسياري داشته و از شهرت جهاني برخوردار است.
به طور كلي به همان اندازه كه ميدان نقش جهان و عمارات تاريخي اطراف آن يادآور معماري و هنر دوران صفوي است مسجد جمعه و محلات پيرامون آن افسانه زندگي در عهد سلجوقيان و روزگار پيش از آن را بيان مي دارد.

 

'مسجد جامع ،قديميترين بناي تاريخي اصفهان'

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و ششم خرداد 1388ساعت 22:30  توسط s.zamani  | 

مسجد امام

 

مسجد امام


در منتهي اليه جنوبي ميدان نقش جهان مسجدي برپاست كه نمونه ارزنده اي از معماري قرن 11هجري به شمار مي رود.ساختمان مسجد در سال 1019 هجري قمري برابر با1611ميلادي شروع شد و در سال 1038ه.ق برابر با 1611ميلادي به پايان رسيد .اين مسجد بعنوان يك بناي عمومي براي استفاده مردم ساخته شد.
سر در زيبا و با شكوه مسجد با كاشي معرق است اما بقيه قسمت ها با كاشي خشت تزئين گرديده است بسياري از محققين ومطلعين تاريخ صفويه علت اينكه كاشيهاي سر در با داخل مسجد تفاوت دارند را در عجله اي مي دانند كه شاه عباس اول در اتمام مسجد داشت .
معمار مسجد استاد علي اكبر اصفهاني معمار بر جسته عصر صفوي است كه نام او در كتيبه بالاي سر در آمده است.مسجد در عصر صفويه به نامهاي مسجد مهديه ,مسجد المهدي و در كتب و سفر نامه ها مسجد جامع عباسي و مسجد سلطاني ناميده مي شد ومسجد شاه نيز يكي ديگر از اسامي مسجد بود.
سر در ورودي رفيع وبا شكوه مسجد با مناره هاي طرفين بر زيبائي بنا مي افزايد.اين سر در با كاشي هاي تزئيني چند رنگ همراه با نقوش گل و گياه و پرنده و مقرنس هاي پوشيده از كاشي هاي معرق با معرق با نقش هاي متنوع و زيبا تزئين شده است.
در بالاي كتيبه سر در غرفه اي است كه كاشي كاري آن بسيار جالب توجه است .شكل دو طاووس كه در طرفين يك گلدان قرار گرفته و با كاشي هاي معرق تزئين شده اند از ديدني هاي مسجد به شمار مي روند.
در اصلي مسجد د ر زمان سلطنت شاه صفي جانشين شاه عباس اول نصب شده است.قطعه اي كه با مصراع (شد در كعبه در سپاهان باز)با خط نستعليق بسيار زيبا بر در نوشته شده ماده تاريخ نصب اين در يعني سال1047هجري را بيان مي دارد.در قسمت هاي مختلف لوحه هائي به چشم مي خورند كه بيانگر بخشودگي برخي از مالياتها در دورانهاي مختلف است.در دوگوشه جنوب شرقي و جنوب غربي مسجد دو مدرسه قرار دارند كه اولي را بدليل تعميرات عصر ناصرالدين شاه قاجار مدرسه ناصري و ديگري را كه زمان شاه سليمان صفوي مرمت شده مدرسه سليمانيه مي نامند.سنگ مشهور به سنگ شاخص كه در چهار فصل ظهر شرعي را نشان مي دهد در مدرسه سليمانيه قرار دارد. محاسبه و تعبيه و نصب اين سنگ از ابتكارات و ابداعات شيخ بهائي دانشمند بي نظير عصر شاه عبس اول است.ايوان سر پوشيده شمال مسجد فضاي وسيع و بلندي است كه سرتاسرآنرا كاشيكاري بسيار زيبائي فراگرفته است. گنبد با عظمت و رفيع مسجد كه بصورت دو پوش ساخته شده بر روي اين صحن قرار دارد.اين گنبد را بزرگترين و پر كارترين و استادانه ترين آثار معماري قرن 11 هجري مي دانند.
از خصوصيات اين گنبد كه حدود 54متر ارتفاع دارد انعكاس صدا است.و اين به خاطر دو پوش بودن گنبد و فضاي 16متري بين گنبد دروني و بيروني است .
در همين صحن منبر سنگي مرمري يكپارچه نفيسي واقع شده كه از شاهكارهاي سنگ تراشي آن روزگار است.
اين صحن بوسيله دو دهانه عريض به شبستان مجاور راه دارد .سطح نماي داخلي اين دو شبستان نيز پوشيده از كاشي كاري و كتيبه هاي نفيس و زيباست. در دو سوي ايوان جنوبي مسجد دو شبستان وسيع ساخته شده كه مجموعه اي از ويژگي هاي معماري پيشرفته قرون 10و11 هجري را به نمايش مي گذارند.
طبقه فوقاني كه در قسمت شمالي مسجد واقع شده داراي غرفه هائي كه در دوران صفويه به محل زندگي طلاب علوم ديني اختصاص داشت.
مسئله اي كه در مسجد امام جلب توجه مي كند و اكثر سياحان و جهانگردان نيز به آن اشاره كرده اند و معماران و مهندسين نيز آنرا يكي از استادانه ترين شگردهاي معماري به حساب آورده اند مسئله رعايت جهت قبله در مسجد است،.سازندگان مسجد طوري سر در را درست كرده اند كه با عبور از ميان ايوان ورودي بدون اينكه احساس شود،نيم چرخي به سمت راست زده مي شود . در حقيقت معمار بر جسته اين اثر با يك زاويه 45درجه مسجد را در جهت قبله قرار داده است.
همانطور كه گفته شد كتيبه هاي موجود در مسجد علاوه بر آنكه شاهكارهاي هنر خوشنويسي و بخصوص خط ثلث را به نمايش مي گذارند برخي وقايع تاريخي را نيز بيان مي دارند.
بطور كلي مسجد امام اصفهان با مناره هاي رفيع و ايوانهاي سر به فلك كشيده و شبستانهاي عالي و محراب هاي نفيس و همچنين با طرح يكپارچه و متوازن خود از شاهكارهاي بي نظير و مسلم معماري زمان صفويه است.مسجدي كه در عصر خود از عجايب زمان بوده ودر حقيقت نيز به دليل زيبائي طرح ،عظمت،ابعادو شكوه و جلال كاشيكاري هايش چنين است و ستاره درخشان هنر عصر صفوي است.


 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و ششم خرداد 1388ساعت 22:20  توسط s.zamani  | 

تاریخچه وموقعیت جغرافیایی استان اصفهان

 

نزديک به هزار سال پيش از اين ناصر خسرو شاعر ازاده ي ايران در سفرنامه ي خود نوشته است:«در همه ي زمين پارسي گويان شهري نيکوتر و جامع تر و ابادان تر از اصفهان نديدم و اندرون شهر همه ابادان که هيچ از وي خراب نديدم»هم اکنون نيز شهر اصفهان يکي از شهر هاي بزرگ و پرجمعيت  و اباد ايران است . که از دو جهت شهرت و اهميت دارد. يکي بناهاي تاريخي ان که اصفهان را در همه ي جهان مشهور و پراوازه ساخته و جهان گردان را از سراسر گيتي مشتاق ديدار خويش گردانيده است.ديگر هواي معتدل اصفهان که د ر هر فصل بنا به اقتضاي همان فصل هوايي خوش و مطبوع دارد چنان که در همان سفرنامه ي ناصر خسرو مي خوانيم:«اصفهان شهري است  بر هامون نهاده  اب و هواي خوش دارد و هر جا که در گز فرو برند  ابي سرد خوش بيرون ايد»مسجد ادينه اي که در زمان ناصر خسرو در ميان شهر قرار داشت و شرح ان در سفرنامه امده است هم اکنون تقريبا در شمال شرقي شهر قرار دارد  و مجموعه اي از معماري قرون و اعصار است که در کمتر جايي از دنيا مي توان نظير ان را پيدا کرد. گرچه اصفهان امروز با اصفهان روزگاران گذشته بسيار فرق کرده است اما مسجد ها -مدرسه ها-کاروان سرا ها -حمام ها - پل ها -کوشک ها و ديگر بناهايي که از گذشته در ان باقي ماده حکايت از اين دارد که به راستي اين شهر زماني يکي از شهر هاي زيبای مشرق زمين بوده است.
در زمان صفويه که اصفهان پايتخت ايران شد بر شهرت و اعتبار ان افزوده گشت.دانشمندان و عالمان دين در ان اقامت گزيدند.هنرمندان مجال هنر افريني يافتند درشهر  قصر ها و مساجد بزرگ ساخته شد تا جايي که مايه ي رشک شهر هاي جهان گرديد و به ان لقب (نصف جهان(دادند.
اصفهان خرمي و سر سبزي  خود مديون زاينده رود است.بر روي اين رود که از ارتفاعات زردکوه سر چشمه مي گيرد پل هاي متعددي ساخته اند که بعضي از ان ها بسيار اهميت دارد.مانند : پل الله وردي خان (سي وسه پل)و پل خواجو که از نمونه هاي عالي معماري جهان است.ان سوي زاينده رود بنا هاي تاريخي زيادي بوده که بيش تر ان ها از ميان رفته است اما کليساي تاريخي اصفهان موسوم به کليساي (وانک)هنوز هم پا بر جا و مورد استفاده ي مسيحيان ارمني است که در جلفاي اصفهان ساکن اند.اين کليسا نيز يکي از نمونه هاي برجسته ي هنر معماري ايراني است.در ميان شهر نقش جهان-که امروزه ان را ميدان امام خميني مي خوانند.-قرار دارد. اين ميدان در چهار سوي خود مسجد با شکوه امام خميني,مسجد زيبا و پر رمز راز شيخ لطف الله ونيز عمارت عالي قاپو و سردر بازار قيصريه را جاي داده است. به فاصله کمي از اين ميدان.کاخ چهل ستون بنا شده است. بيرون اتاق ها و تالار هاي اين کاخ در ايوان جلوي عمارت بيست ستون زيبا خود نمايي مي کند . جلوه ي تصوير اين بيست ستون در اب استخر,بنا را به چهل ستون مشهور ساخته است . در اصفهان علاوه بر بنا هاي تاريخي و اب هواي خوش به هنرمندان و صنعتگران زبردستي بر مي خوريم که هر يک چشم و چراغ جهان هنر و صنعت اند.پارچه هاي قلم کاري و قاب هاي خاتم و ظروف مينا کاري و قلم زني و قالي هاي خوش نقش و نگار همه از اثار هنري و صنعتي اين شهر زيباست.
مردم اصفهان به هوش و درايت و موقع شناسي و ذکاوت مشهورند.شهر اصفهان  در طي تاريخ پر فراز و نشيب ايران دست خوش حوادث گوناگون شده گاهي پايتخت بوده و گاهي مورد هجوم اقوام وحشي و غارتگر قرار گرفته است.
اصفهان پيوسته مهد پرورش دانشمندان بوده است.در گذشته دانشمنداني چون شيخ بهايي-ملاصدرا-ميرداماد-علامه ي مجلسي و در عصر ما مردان نام اوري چون محمود فرشچيان و جلال الدين همايي چراغ علم و هنر را در اين شهر فروزان نگاه داشته اند.
مردم اصفهان در انقلاب اسلامي ايران نيز سهم عمده اي دارند و در طول جنگ تحميلي شهداي بسياري به اسلام و ميهن اسلامي تقديم کرده اند.

 

نقشه استان اصفهان به تفكيك شهرستان

 

 

اصفهان در یک نگاه

اصفهان به لحاظ واقع ‏شدن در مركز جغرافیائى ایران و با داشتن آب و هوایی معتدل و خاكى حاصلخیز و آب ‏كافى زاینده ‏رود از دیرباز به‏ عنوان مكانى براى سكونت، مورد توجه بوده است.احتمالاً از عصر ساسانیان كه سپاهیان (اسپهان) در دشت حاصلخیز اطراف شهر گرد آمدند به این‏ نام خوانده شده است. در سال 19 هجرى اصفهان بدون جنگ و خونریزى و با انعقاد یك صلحنامه به دست سپاهیان اسلام افتاد و جزئى از سرزمین وسیعى شد كه اسلام بر آن حكومت مى‏كرد. در دوره سیصدساله پس از آن، این شهر اغلب دست ‏به‏ دست مى‏شد تا اینكه در قرن چهارم هجرى، در زمان آل ‏زیار و آل ‏بویه، به‏ عنوان پایتخت مورد استفاده قرار گرفت. در قرن پنجم، در دوران سلجوقیان، پایتخت امپراطورى وسیعى شد كه یك مرز آن رود سیحون و مرز دیگرش سواحل شرقى دریاى مدیترانه بود. غارت وحشیانه شهر به دست تیمورلنگ و قتل ‏عام ساكنان آن در سال 789 هجرى، اصفهان رابه وضع اسف‏بارى دچار كرد.
در زمان اولین حكمرانان صفوى در قرن دهم هجرى اصفهان از مراكز مهم تجارت، فرهنگ و صنعت گردید و در اوایل قرن یازدهم (1006 ه) پایتخت شاه ‏عباس از قزوین به اصفهان انتقال یافت و قریب یك قرن ‏و نیم این شهر پایتخت سلسله صفویه بوده، از شهرت جهانى برخوردار شد. پس از هجوم سخت و وحشیانه محمود افغان به اصفهان و قتل‏عام مردم و سرنگونى شاه سلطان حسین صفوى، اصفهان دیگر مركزیت خود را از دست داده، سیر صعودى رونق و آبادانى آن متوقف شد. با روى كارآمدن سلسله قاجاریه و حاكمیت ظل ‏السلطان بر اصفهان، بسیارى از آثار بجا مانده از دوران صفویه به‏دست این حاكم ظالم یا نابود شد و یا به‏ فروش رفت، به‏ طورى كه امروز نام آنها را تنها در میان كتابها مى‏توان یافت.
هم اكنون اصفهان از مراكز مهم صنعتى و تجارى ایران بوده، به دلیل وجود آثار تاریخى و باستانى بسیار و فضاهاى طبیعى فراوان مورد توجه هموطنان و جهانگردان قرار دارد.

 

 

چرا اصفهان را اصفهان می گویند؟

در علت نامگذارى اصفهان وجوه مختلفى گفته‏ اند كه برخى به اساطیر شباهت دارد و پاره‏اى از گفته‏ها هم سند و دلیلى ندارد، مانند قصه سوزانیدن نمرود ابراهیم خلیل را، كه چون به اصفهانیان امر شد كه در سوزانیدن خلیل ‏الله شركت كنند و از قبول آن خوددارى كردند در باره آنها گفته شد: «اسپاه‏آن» یعنى آنها سواران خدایند. یا اینكه اصفهان از بناهاى اصبهان بن فلوج بن سام بن نوح(علیه‏السلام) است و یا در «روضات الجنات» آمده كه اینجا دریا بوده است و سلیمان(علیه‏السلام) به جن فرمان داد كه براى او در محل معروفى بنام گاوخوانى نقبى زدند و زمین آن خشك شد و در دامنه جنوبى آن رود بزرگ زنده‏رود جارى بود تا اینكه سلیمان(علیه‏السلام) با موكب وارد آنجا شد و از آب‏ و هواى آنجا لذت برد و لذا به وزیرش «آصف» به آنجا اشاره كرد و چون به بسیارى از لغات صحبت مى‏كرد به فارسى گفت آصف هان كه هان در فارسى اشاره به جاى نزدیك است و مقصود اینكه زمینى كه مى‏طلبیدم همین است، از این جهت آصف‏هان گفته شده است.
آنچه منطقى بنظر مى‏رسد وجه تسمیه‏اى است كه حمزه اصفهانى اختیار كرده و آن چنین است: لفظ اصبهان و اصفهان و اصفاهان از اسپاهان كه به معنى سپاه‏ها و لشگر است گرفته شده و اسپاه و اسپه نام لشگر است. از اینرو اصفهان را كه مركز سپاه بود. اسپاهان خوانده‏اند و چون مردم اصفهان از زمان كاوه آهنگر به سپاهى‏گرى شهرت داشتند و در دوره ساسانیان براى حمل درفش كاویانى فقط از وجود آن استفاده مى‏كردند و «اساوره»اى كه در بین تازیان شهرت دارد همان سواران برجسته مردم اصفهان هستند و لذا نام اصفهان كه معرب از كلمه اسپاهان است بر این شهر نهاده شده است.

 

مشخصات اقليمي و تقسيمات كشوري

استان اصفهان با مساحت 107027 كيلومتر مربع در مركز كشور واقع شده است كه مركز آن شهر اصفهان است‌. اين‌استان از شمال به سمنان، قم و مركزي و از جنوب به يزد و فارس و از مشرق به خراسان و از مغرب به لرستان، خوزستان، چهارمحال و بختياري و كهكيلويه و بويراحمد محدود مي‌شود. مساحت اين استان تقريباً 6/6 درصد از مساحت كل كشور را تشكيل داده است‌.

براساس آخرين اطلاعات تقسيمات كشوري اين استان داراي 19 شهرستان‌، 42 بخش‌، 79 شهر و 120 دهستان مي‌باشد.

 

+ نوشته شده در  سه شنبه دوازدهم خرداد 1388ساعت 21:56  توسط s.zamani  | 

کاخ عالی قاپو

 

رفيع ترين بناي عهد صفوي، قلب تپنده حكومتي در قلب پايتخت

 

 

معروف به: دولتخانه مباركه نقش جهان، قصر دولتخانه

موقعيت: ضلع غربي ميدان امام

سال تاسيس: 11 هجري قمري(دوره شاه عباس اول)

مينياتوريست و نقاش: رضا عباسي

 

ويژگي هاي ساختمان:

در زمان جانشينان شاه عباس اول عمارت حوضخانه و تالار مرواريد به اين عمارت افزوده شده است

بنا داراي 5 طبقه است

در طبقه سوم ايوان بزرگي است كه بر 18 ستون بلند و رفيع استوار است در وسط اين ايوان حوض زيبائي از مرمر و مس وجود دارد كه قرينه آن در تزئينات زير سقف انعكاس يافته است

گچبري هاي آخرين طبقه، كه تالار آن به اتاق موسيقي يا اتاق صوت معروف است باعث مي شود انعكاس حاصله از نغمه هاي نوازندگان گرفته شده و صداها طبيعي و بدون انعكاس صوت به گوش برسد.

 

 

کاخ عالي قاپو دروازه مرکزی و مدخل کليه قصرهای محدوده ميدان امام :

در غرب ميدان امام و روبروی مسجد شيخ لطف الله عمارتی سر بر افراشته که به عنوان يکی از مهمترين شاهکارهای معماری اوائل قرن يازدهم هجری از شهرتی عالمگير برخوردار است.

با توجه به منابع و مأخذ موجود درباره سلسله صفوی و همچنين با در نظر گرفتن بررسی های انجام شده در مورد اين ساختمان زيبا و رفيع چنين استنباط می گردد که کاخ عالي قاپو دروازه مرکزی و مدخل کليه قصرهائی است که در دوران صفويه در محدوده ميدان امام احداث شده اند.

در حقيقت اين بنا به مثابه يک ورودی بزرگ و با شکوه ميدان امام را به مجموعه دولتخانه و عماراتی مانند رکيب خانه، جبه خانه، تالار تيموری، تالار طويله، تالار سرپوشيده و کاخ چهلستون و ديگر عمارات مربوط می کرده است.

 

ساختمان كاخ:

اصل بنا در دوره شاه عباس اول احداث شده و در دوره جانشينان او الحاقات و تعميراتی در آن انجام شده است. ساختمان دارای 5 طبقه است که هر طبقه تزئينات مخصوصی دارد. اگر چه اين قصر در دوره های بعد از صفويه لطمات فراوان ديده است، هنوز نيز شاهکارهائی از تزئينات و نقاشی های عصر صفويه در آن، بينندگان را به تحسين وامی دارد.

عالي قاپـو مرکب از دو کلمه «عالی» و «قاپو» است که با هم به معنای «سردر بلند» يا «درگاه بلند» هستند. از اين سر در بلند که تماماً با سنگ سماق ساخته شده به قصر وارد می شويم و به وسيله پلکانی که در دو طرف تعبيه شده اند به طبقات فوقانی می رسيم.

در طبقه همکف دو تالار وجود دارد که در آن روزگار به امور اداری و ديوانی اختصاص داشت و صدرخانه يا کشيک خانه ناميده می شدند.

در طبقه سوم، ايوان بزرگی است که بر 18 ستون بلند و رفيع و استوار است. اين ستون ها در آن زمان پوشيده از آئينه بوده و سقفی با صفحات بزرگ که با نقاشی ها و آلت های چوبی تزئين شده بودند بر فراز آن قرار گرفته است. در وسط اين ايوان حوض زيبائی از مرمر و مس وجود دارد که قرينه آن در تزئينات زير سقف انعکاس يافته است.

 

 

اين تالار از الحاقات کاخ است که در دوران جانشينان شاه عباس اول بنا شده است. در پشت اين ايوان تالار بزرگی است با اتاقها و طاقهای بسيار که نقاشی های زيبائی بر ديوارهای آن مشاهده می شود.

 از ايوان کوچکی که پشت اين تالار است گنبد زيبا و ساده توحيد خانه نمايان است. در دوران صفويه در شبهای جمعه گنبد محل تجمع صوفيان و دراويش بود. سالنی که اين گنبد بر فراز آن استوار است و اتاقهای اطراف آن در حال حاضر به کلاسهای درس دانشگاه پرديس اصفهان اختصاص دارد. اکثر جهانگردان و سياحان خارجی و همچنين نمايندگان کشورهای مختلف اين تالار را به منزله جايگاهی دانسته اند که از آن مسابقات مختلف و بازيهای معمول آن عصر مثل چوگان بازی و غيره را تماشا می کرده اند. طبقات بعدی هر کدام شامل يک سالن بزرگ در وسط و چندين اتاق کوچک در اطراف هستند.

ويژگي خاص كاخ :

آنچه عالي قاپو را در عداد آثار باشکوه و بسيار نفيس قرار داده است علاوه بر مينياتورهای کار هنرمند معروف عصر صفوی رضا عباسی، گچبری های آخرين طبقه است که تالار آن به «اتاق موسيقی» يا «اتاق صوت» نيز معروف است. در اين قسمت از کاخ شکل انواع جام و صراحی در ديوار تعبيه شده است ساختن و پرداختن اين اشکال به غير از نمايش زيبائی و خلاقيت و ابتکار هنرمندان گچکار برای اين بوده است که انعکاسات حاصله از نغمه های نوازندگان و اساتيد موسيقی به وسيله اين اشکال مجوف گرفته شود و صداها طبيعی و بدون انعکاس به گوش برسند.

«فرد ريچاردز» که خود نقاش معروفی بوده و در اواخر عصر قاجاريه به ايران آمده درباره تزئينات گچبری اين اتاق می نويسد: « ... اين تورفتگی ها مانند قطعات مختلف بازی معما با تناسب خاصی پهلوی يکديگر قرار گرفته اند... » گذشته از گذشت زمان که متأسفانه به عاليقاپو لطمات فراوان زده است عوامل مخرب ديگر مانند حمله و استيلای افغانها و جنگ های مختلف و انتقال پايتخت از اصفهان و بی توجهی حکام بعد از صفويه خسارات جبران ناپذيری به بنا وارد آورده است.

 

 

در دوران قاجاريه عالي قاپو چند سال محل سکونت و کار ظل السلطان بود و او تغييراتی در کتيبه های آن داد. کتيبه های جبهه شرقی بنا و الواح خط نگاشته سردر ورودی که طی اشعاری به تعميرات سال 1274 اشاره می کند مبين همين مطلب است.

در چهل ساله اخير به دليل آن که خطر ويرانی کاخ عالي قاپو را تهديد می کرد و همچنين به علت توجه مردم و ارگانهای دولتی به ميراث های فرهنگی، مرمت هائی توسط هيأت های متخصص داخلی و خارجی در آن انجام گرفته است.

بطور کلی بنای عالي قاپو به عنوان يک بنای تشريفاتی خوش ساخت و زيبا دستاورد ديگری است از هنر معماری دوران صفويه که از فراز آن منظره شهر باستانی اصفهان و تغيير و تحول 1000 ساله آن به خوبی نمايان است.

 

+ نوشته شده در  دوشنبه یازدهم خرداد 1388ساعت 22:45  توسط s.zamani  | 

سقاخانه ها

 

 

سقاخانه عزیزالله

اين سقاخانه تا پايان نيمه اول قرن چهارده هجري در ميان چهار سوي بازار رو به روي در بزرگ ورودي مسجد جامع وجود داشته كه پس از ويراني بازار سنگاب سقاخانه در گوشه‌اي از مسجد علي نگهداري شده و اكنون از خود سقاخانه اثري به جا نمانده است. كتيبه اين سنگاب حاكي از آن است كه در دوره شاه سليمان صفوي سنگاب مزبور در اين محل به وسيله شخصي به نام (عزيزالله) نصب شده است.

 

كتيبه سنگاب به خط نستعليق برجسته از اين قرار است:

 

نظام داد عزيز اين بناي عالي را به عهد خسرو اقليم دين سليمان شاه (سقي الله ثراه و جعل الجنه مأويه) ز بهر خير تراشيد سنگ آب زلال كه بر يزيد توان كرد لعن خاطرخواه رقم زد از پي تاريخ خامه مسعود سبــــيل باد سقاخانه عزيــــــز الله

 

 

 

سقاخانه آقامیرزا اسدالله روضاتی

اين سقاخانه در طرف غربي خيابان طالقاني واقع و يكي از زيباترين سقاخانه‌هاي اصفهان است. نمايش بيروني آن بدين گونه است: بر پيشاني آن لوحه‌هايي از شعر محتشم كاشاني به خط نستعليق به رنگ سفيد بر زمينه كاشي آبي نوشته شده و سر در آن را با نقش معقلي زيباي خورشيد پوشانده و بر دو ستون از سنگ پارسي قرار داده‌انــد. بر ميله‌هاي پنجره‌اش قفلها و تكه پارچه‌هاي گوناگون رنگيني را بسته اند و بر پشتش بشكه آبي و كاسه‌اي جا دارد و گاهي نيازمندي سكه پولي كف آن مي‌اندازد. سقاخانه را متبرك مي‌دانند. كليد داري سقاخانه و رسيدگي به پاره‌اي از امور آن به عهده مسگري نزديك سقاخانه است.

 اشعار سر در به شرح زير است.

 

باز اين چه شورش است كه در خلق عالم است            باز اين چه نوحه و چه عزا و چه ماتــم است

يا ابا عبدالله الحسين

باز اين چه رستخيـــز عظيــــم است كــــز زمين              بي نفخ صور خاسته تا عرش اعظــم است

يا اباعبدالله الحسين

اين صبح تيـــــــره باز دميــد از كجــا كزو                        كار جهان و خلق جهان جمله درهم است

يا ابا عبدالله الحسين

گويا طلوع مي كند از مغـــــرب آفتــــاب                        كآشـــوب در تمامـــي ذرات عالم است

گر خوانمش قيامت دنيــــــا بعيــــد نيست              .........................................................

 

مصرع دوم از بيت آخر را به خاطر كمي جا ننوشته اند.

 

 

 

+ نوشته شده در  یکشنبه دهم خرداد 1388ساعت 23:50  توسط s.zamani  | 

عمارت رکیب خانه

 

 

عمارت تاريخی «رکيب خانه» که در مرکز شهر اصفهان و نزديک بناهای مشهوری همچون «تالار اشرف»، «کاخ چهلستون»، «عالي قاپو» و «توحيد خانه» قرار دارد از جمله بناهای بافت قديم اصفهان به شمار می رود که در اوائل قرن يازدهم هجری مقارن با سلطنت شاه عباس اول به عنوان يکی از بناهای مجموعه دولتخانه صفوی احداث شد. با مراجعه به منابع و مأخذ مختلف دوران صفوی و با توجه به کلمه «رکيب خانه» مشخص می شود که اين عمارت محل نگهداری لوازم سوارکاری و يراق آلات اصطبل دولتی بوده است.

با اضمحلال حکومت صفويه عمارت «رکيب خانه» متروک گرديد و بعدها در عصر قاجار به دستور حاج محمد حسين خان صدر اصفهانی صدر اعظم نيک انديش فتحعليشاه احياء شد. در دوره حکومت «مسعود ميرزا ظل السلطان» بعد از انجام تعميرات و الحاقاتی که با آن دوره سازگار بود به عنوان محل زندگی اين حاکم تعيين گرديد.

در دوران پهلوی اداره آمار و ثبت احوال اصفهان در اين محل مستقر شد و تغييراتی در ساختمان و مخصوصاً در جبهه غربی آن صورت گرفت.

در سالهای پس از پيروزی انقلاب اسلامی «رکيب خانه» مورد مرمت اساسی قرار گرفت و بعد از بازسازی مقرر شد اشياء موجود در موزه های هنرهای تزئينی تهران و بقيه اشياء قديمی به اصفهان منتقل و در اين ساختمان به معرض تماشای عموم گذاشته شود. در اجرای اين هدف در تابستان 1375 گنجينه های تزئينی رسماً افتتاح و مورد بهره برداری قرار گرفت.

 

 

+ نوشته شده در  جمعه هشتم خرداد 1388ساعت 0:23  توسط s.zamani  | 

بازارها

 

 

از ديرباز در ايران محل داد و ستد عمومي را بازار مي گفتند. اين عنصر اصلي كه در معماري اسلامي جائي خاص براي خود باز كرده است شامل دو راسته از مغازه هاي انبوه روبروي هم هستند كه معمولاً سقفي زيبا آنها را به هم ارتباط مي دهد.

بازار در ساخت و سازهاي شهري به حدي اهميت داشت كه پس از مسجد هسته اوليه يك محله را تشكيل مي داد. به طوري كه در شهرهاي بزرگ هر محله داراي يك يا چند بازارچه بود و يك بازار بزرگ و اصلي نيز حوائج و نيازهاي مردم را تامين مي كرد.

 

توصيف بازارها :

شهر اصفهان نيز به دليل قدمت و عظمتي كه در طول تاريخ و مخصوصاً پس از ظهور اسلام داشته، از نظر تعداد بازارهاي باشكوه و جالب در ميان شهرهاي كشور ما از مقام والايي برخوردار است بطوريكه مورخين در دوران هاي مختلف به هنگام توصيف شهر از بازارهاي آن مطالبي نوشته و آنها را وصف كرده اند. ناصر خسرو، سياحي كه در سال 444 هجري قمري به اصفهان سفر كرده است ضمن توصيف بازارهاي متعدد شهر اصفهان از بازاري داد سخن مي دهد كه دويست صراف در آن به داد و ستد مشغول بوده اند بازارهاي فعلي اصفهان كه يادگار عصر ديلميان و سلجوقيان مخصوصاً صفويه هستند در طول تاريخ همچون ساير بناها و آثار اين شهر تاريخي فراز و نشيبهاي مختلفي را به خود ديده است.

يكي از سياحاني كه در حدود 80 سال پيش به ايران سفر كرده است به تفصيل از بازارهاي اصفهان سخن گفته و بر تعدد و تنوع مشاغل بازار تاكيد كرده است.

در طول بازارهاي اصفهان حمام ها و مدارس و چهارسوهاي بسيار زيبايي وجود داشته اند كه برخي از آنها هنوز نيز پابرجا بوده و بعضاً با همان كاربردهاي قديم به كار مشغول هستند. يكي ديگر از اين سياحان كه او نيز در اواخر قاجار اصفهان را ديده بازار اين شهر را بسيار ممتاز ناميده و بعد از بازار كريم خان زند در شيراز آن را بزرگترين و باشكوهترين بازارهاي ايران به شمار مي آورد.

بازارقیصریه:

مهمترين بازار اصفهان بازار قيصريه است كه ميدان امام را به ميدان عتيق (كهنه) و اصفهان عصر سلجوقي مربوط مي كند.اين بازار كه بازار سلطاني نيز ناميده مي شود در زمان صفويه يكي از باشكوهترين بازارهاي ايران و بزرگترين مركز داد و ستد بود كه انواع پارچه هاي گرانقيمت و اجناس مختلف در آن به فروش مي رسيد. بازار قيصريه در سال 1029 هجري قمري احداث گرديد و دروازه باشكوه و نفيس آن نيز قيصريه ناميده مي شد. يكي از سياحان خارجي آن را "... بزرگترين و مجلل ترين بازارهاي اصفهان ..." ناميده كه سقف آن گنبدي شكل است.

در وسط بازار كه فضاي مدور و وسيعي است. قبه اي ساخته شده كه آندره گدار آن را شبيه به گنبدهائي مي داند كه اعراب اسپانيا مي ساخته اند.

 

عناصر موجود در بازار :

راسته بازار قيصريه در دو طبقه مرتفع ساخته شده كه طبقه بالا به امور دفتري و بازرگاني اختصاص داشت و در طبقه پايين مغازه هاي اصناف گوناگون در كنار هم مستقر شده بودند. از اين بازار بزرگ و مجلل بازارهاي ديگري منشعب مي شدند كه برخي از آنها هنوز هم فعال بوده و به مشاغل مختلف اختصاص دارند. برخي از اين بازارها عبارتند از : بازار عربان،‌ هارونيه، نيم آورد گلشن، مخلص، سماور سازها، و مقصودبيك، ‌در طول اين شاهراه سرپوشيده و مسقّف كه برخي از خارجيان آن را "گالري سرپوشيده" ناميده اند عناصر مذهبي همچون مسجد خياط ها، مسجد نو، مسجد ذوالفقار، مسجد شيشه، مسجد خارجي و دهها مسجد ديگر به فعاليتهاي مذهبي مي پرداختند و بازرگانان و اصناف گوناگون در آنها عبادت مي كردند. مراكز فرهنگي هم به اعتبار و رونق بازار مي افزودند. مدارسي همچون مدرسه كاسه گران، هارونيه،‌ نيم آورد، جده بزرگ، جده كوچك، ملاعبدالله و ... اين مدارس با معماري خاص ايراني اسلامي دهها سال است موضوع كتاب ها و رسالات و تحقيقات مهندسين و معماران و سياحان گوناگون هستند، نهادهاي اقتصادي نيز از ديگر جاذبه هائي هستند كه در بازارها وجود داشته اند. برخي از اين نهادها كه "تيمچه" و "سرا" ناميده مي شوند هنوز نيز فعال هستند. مشهورترين اين سراها عبارتند از : سراي اردستانيها، سراي خاني، سراي آقا، سراي پادرخت سوخته، سراي ميراسماعيل، سراي تالار، سراي خوانساري ها، سراي گلشن، سراي جارچي و سراي فخر، اين سراها به همراه كاروانسراهاي متعدد و پررونق بازار اصفهان را به عنصري فعال تبديل مي كرده كه سياحان با اشتياق از آن بازديد مي كردند و با دقت در سفرنامه هايشان معرفي مي نمودند.

 

ديگر بازارها:

در اطراف ميدان امام نيز بازارهاي مشهوري همچون بازار مسگرها،‌ تركش دوزها، كلاهدوزها، لوافها، آهنگرها وجود داشته اند كه تاكنون نام خود را حفظ كرده اند و به همان اسامي ناميده مي شوند.

علاوه بر بازار قيصريه و بازارهاي منشعب از آن بازارهاي ديگري هم در اصفهان وجود داشته اند كه معروف ترين آنها بازار شاهي يا بازارچه بلند است كه در سال 1118 هجري برابر با 1706 ميلادي به همراه مدرسه و سراي فتحيه در زمان شاه سلطان حسين آخرين حكمران صفويه ساخته شد.

چهارسوي مشهوري مانند چهارسوي نقاشي و عليقلي آقا و شيرازيها و چهارسوي آجري از آثاري هستند كه همزمان با شكل گيري بازارهاي اصفهان براي انشعاب مسيرها و زيبائي بازارها احداث مي شده اند.

محلات اصفهان هم داراي بازارهائي بودند كه برخي از آن ها هنوز باقي هستند. مشهورترين آنها بازار در دشت، بازار بيد آباد، بازار ريسمان و بازار غاز هستند.

 

+ نوشته شده در  دوشنبه چهارم خرداد 1388ساعت 21:22  توسط s.zamani  | 

سی وسه پل

 

 

 

معروف به: پل الله ورديخان، سي و سه چشمه، چهارباغ، جلفا، زاينده رود

موقعيت: ميدان انقلاب اسلامي

سال تاسيس: 1005 هجري(دوره شاه عباس اول)

با نظارت سردار معروف او الله ورديخان بنا شده است.

قبلاً 40 چشمه داشت اما امروزه بيش از سي وسه چشمه آن باقي نمانده است و بقيه مسدود شده است.

با 300 متر طول و 14 متر عرض طولاني ترين پل زاينده رود است.

طرفين پل معبر باريك مسقفي است كه در سراسر طول پل ديده مي شود.

براي گردش يك پياده رو در بالا و يك پياده روي مسقف در پائين است.

                     

يکی از پلهای زيبا و جالبی که در دوران صفويه بر روی زاينده رود احداث شد سی و سه پل است اين پل در گذشته «پل جلفا» ناميده می شد (زيرا از اين طريق به جلفا که تازه احداث شده بود می رسيدند). به «الله ورديخان» نيز معروف است زيرا سردار مشهور شاه عباس اول که به ساختن اين پل مأمور گرديد به اين نام ناميده می شود.

اين پل که چهارباغ عباسی را به چهارباغ بالا متصل می کند قبلاًٌ 40 چشمه داشته اما امروز بيش از سی و سه چشمه آن باقی نمانده است و بقيه آنها مسدود شده اند. پل 295 متر طول و 75/13 متر عرض دارد و در زمره اولين آثاری است که شاه عباس اول دستور ساختن آن را داده است.

در طرفين پل معبر باريک مسقفی است که در سراسر طول پل ديده می شود. سی و سه پل دارای يک پياده رو برای گردش در بالا و يک پياده رو در پايين است. پياده رو پائين گذرگاه مسقفی است که ميان پايه های مرکزی پل و به فاصله کمی از بستر رودخانه ايجاد شده است. از گفتنیهـا دربـاره سـی و سـه پـل اينـکـه در دوران صـفـويه جـشـن «آبريزان» يا «آبريزکان» در کنار زاينده رود و در نزديکی اين پل برگزار می شده است. در اين جشن که در سيزده تيرماه هر سال برگزار میشد مردم با پاشيدن آب و گلاب به روی يکديگر در اين مراسم شرکت می کرده اند.

مصالحی که در ساخت سی و سه پل به کار رفته:

آجر در قسمت فوقانی و سنگ در طبقه تحتانی پل است. پل الله ورديخان که در سال 1011 هجری بنا شده است از آثار مشهور اصفهان است که اکثر سياحان و جهانگردان به توصيف آن پرداخته اند. يکی از خارجيانی که سی و سه پل را در اواخر حکومت قاجارها ديده است درباره آن می نويسد:

اين بنای زيبا که با وجود مرور زمان با بزرگی و مشخصات آن سالم مانده است ارزش آن را دارد که برای ديدنش به اصفهان رفت، هر چند احتمالاً از کسی هم انتظار نمی رود که برای ديدن شايد باشکوه ترين پل جهان چنين کاری بکند.

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه چهارم خرداد 1388ساعت 21:14  توسط s.zamani  | 

کاروانسراهای استان اصفهان

 

 

كاروانسراي مادرشاه (مهمانسراي عباسي)

در مشرق مدرسه چهارباغ و در سمت چپ خيابان چهارباغ يكي از بزرگترين كاروانسراهاي اصفهان واقع شده است اين كاروانسرا همزمان با بناي مدرسه چهارباغ احداث شده تا درآمد و عوايد آن به مصرف مخارج طلاب و نگهداري مدرسه برسد.

كاروانسرا در زمان سلطنت شاه حسين صفوي ساخته شد و در عداد آخرين آثاري است كه در اواخر حكومت صفويان در اصفهان ساخته شده است.

يكي از محققان و پژوهشگران معماري اسلامي، اين كاروانسراي چهار ايواني مستطيل شكل را داراي 128 متر طول و 93 متر عرض نوشته است كه در دو طبقه آن 140 اتاق دارد. در پشت اين اتاقها دو اصطبل سراسري نيز وجود داشته است.

اين كاروانسرا در دوره قاجاريه مانند ساير آثار اصفهان مورد بي مهري ظل السلطان حاكم اصفهان قرار گرفت و بالاخره نيز بوسيله اين شاهزاده حاكم به فروش رسيد.

درحدود سال 1343 شمسي مقرر گرديد كاروانسراي مادرشاه با حفظ جنبه هاي هنري و ارزش هاي معماري دوران صفويه به يك مهمانسراي بين المللي تبديل گردد. طرح هاي اوليه كار به وسيله ماكسيم سيرو متخصص مشهور كه تاليفات بسياري در معماري ايران و بخصوص كاروانسراها دارد آماده گرديد و با استفاده از شيوه هاي معماري سنتي و تقليد از نقاشي هاي موجود در بناهاي تاريخي بويژه نقاشي ها و گچبري هاي كاخ عاليقاپو سالن هاي مهمانسراي مزبور پس از مدت 8 سال آماده گرديد.

اين مهمانسرا كه امروز به نام مهمانسراي عباسي ناميده مي شود با نقاشي ها و تزئينات نقاشي و گچبريهاي بسيار زيبا و آثار چوبي نفيس و آلت و لفظ هاي باشكوه يكي از جاذبه هاي بسيار زيباي اصفهان بشمار مي رود.

علاوه برآن اين مهمانسرا پذيراي اجلاس ها و سمينارها و نشست هاي داخلي و بين المللي است كه در سالن هاي جديد الاحداث آن برگزار مي گردد.

 

كاروانسراي مقصود عطّار

 اين كاروانسرا در حوالي ميدان امام قرار داشته و بنا به توصية شاه عباس به دست عطّاري معروف، با تجهيزات كامل ساخته شده است كاروانسراي مذكور به شكل مربع مستطيل و به طول 136 متر و عرض 60 متر بوده. در اطراف آن اتاقهاي دو طبقه به ارتفاع 5/7 متر ساخته شده بود. در مدخل كاروانسرا دكانهايي در طرفين دالان ورودي قرار داشته است، اتاقهاي پاييني كاروانسرا داراي ايوان و مهتابي و اتاقهاي فوقاني داراي صندوقخانه بوده‌اند كف كاروانسرا سنگ‌فرش و در وسط آن حوض بزرگي ساخته بوده‌اند در گوشه و كنار ساختمان نيز چند چاه آب وجود داشته است.  پشت ساختمان طويله يا باربند، براي استراحت و خوراك حيوانات در نظر گرفته شده بود. مغازة عطّاري كه اين كاروانسرا را ساخته، در مقابل كاروانسرا بوده است. در اطراف كاروانسرا كتيبه‌هاي زيبايي وجود داشته كه در آن نصايحي با خط نستعليق نوشته شده بود كه براي كاروانيان سودمند و راهنما بوده است، از جمله اين جملات:«براي هر مسافر دو چيز لازم است اول پول براي رفع نياز و دوم شمشير براي حفظ آن». «اگر خواهي به مقصد برسي، شبانگاه حركت كن و بدان شب رازداري با وفاست و روز فاش كننده اسرار». «روزها همچون برادران و شبها خواهران آنها هستند.»

 

كاروانسراهاي اصفهان:

محمد يوشني عباباف

ميرزا حسين

مشهدي ابراهيم

حاج محمدعلي

حاج محمدرضا عرب

حاج محمد كاظم

سيورسات خانه

مرتضي خان

خسرو آقا

دخانيات

مغزي

حاجي محمدحسين

باراندازه

بخش

تيمچه

بروجني

قيچي

 نو

بانك استقراضي

حاجي حيدر

طوقي

فيل سازها

عربها

حاجي يوسف  علي

حاجي باقر

دروازه دردشت

پاسنگ 

عزيزالله

قهروديه

شاه علي

 زفره‌يه

اردستانيها

مرغ 

شكربيك

اناريها

حاجي غلامعلي عصّار

سفيد

شَله ميراسماعيل

شماعي‌ها

آقا 

ميرحاج

خاني

جارچي

خوانساريه

حاج كريم

 تالار

ميرزاكوچك

مرداركشها

اسكرو

هندوها 

كريم پوستي

فخر

باربند  گلشن

گلشن

سر چاه

 مخلص

ملك

منجّم 

حمدصادق خان

سار و تقي

پست خانه

بازار كفش دوزه

جلوخان ميدان

بيگدلي

سه طبقه

شيشه‌گري

بورياباقها 

حسن‌آباد

قالي بافها

صفا

چهارسو مقصود

ياور

ميرپنج 

بلبلي‌ها

نادعلي

ملاباشي

مصطفي

 مسجد علي

 

 

 

محمد علاّف

حاج غلامرضا

مشهد باقر

 

بعضي از اين كاروانسراها هم‌اكنون نيز موجود هستند كه به عنوان مراكز تجّاري و انبار تجار و محل كسب  بازاريان اصفهان مورد استفاده قرار مي‌گيرند. بعضي  از آنها نيز به طور كلي ويران شده و به مراكز ديگري مبدل گرديده‌اند.

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه چهارم خرداد 1388ساعت 21:7  توسط s.zamani  | 

گرمابه های قدیمی اصفهان

          موزه حمام علي قلي آقا در اصفهان

 

حمّام خسروآقا:

 

 اين حمّام در شمال شرقي خيابان سپه فعلي و در شمال ميدان چهار حوض قديم اصفهان قرار داشت. اين حمّام را يكي از خواجه‌سرايان سلاطين صفويه به نام خسروآقا با اسلوب و استحكام خاصي ساخته بود. حمّام خسروآقا از نظر معماري و مصالح ساختماني و وسعت، جزء بناها و آثار تاريخي محسوب مي‌شد. آب مصرفي آن از چاه تأمين مي‌گرديد و هم سطح زمين ساخته شده بود و از نظر اكسيژن و بهداشت كمبود نداشت. از اين حمّام بسيار زيبا داستانهاي جالبي به يادگار مانده است. چند سال قبل افرادي ناشناس(!) اين حمّام را شبانه با عنوان و بهانة تعريض خيابان خراب كردند، كه هم از طرف مردم و هنرمندان و علاقمندان تاريخ و فرهنگ و آثار معماري ايران و هم از سوي سازمان يونسكو بسيار اعتراض و سر و صدا ايجاد كرد. حمّام شاه: اين حمّام در بازار اصفهان قرار دارد. اگرچه باني و سازنده آن معلوم نيست اما از مجلل‌ترين و زيباترين حمّامهاي اصفهان بوده است. حمام شاه با سنگهاي مرمر و كاشيكاريهاي زيبا و نقاشيهاي ارزشمند تزئين يافته است. در اين حمّام چاله حوضهايي جهت آب‌بازي و شنا وجود داشته كه در حال حاضر هم وجود دارد، ولي چند سالي است كه از آن استفاده نمي‌شود.

 

                

 

حمّام علي قلي آقا:

 

مجموعه تاریخی علی قلی آقا از اثرات هنری معماری و شهر سازی دوران پر عظمت صفویه است که درمحله بید آباد واقع گردیده و شامل بازار و چهار سوق -مسجد- مکتب خانه -حمام- زور خانه و کاروانسراو دکاکین کسبه مختلف بوده و متآسفانه به مرور زمان قسمتهایی از این مجموعه تخریب و  بجای  آن بناهای جدید احداث گردیده است و سایر قسمت های باقی مانده  نیز احتیاج مبرم به مرمت و  احیاءداشته که خوشبختانه با توجه به ارزشهای خاص تاریخی هنری این مجموعه مرمت آن با اعتبارات مالی شهرداری منطقه یک و توسط سازمان نو سازی و بهسازی شهر اصفهان در سال ۸۲ شروع و در سال ۸۳ باتمام رسیده است .

ویژگیهای این حمام چیست ؟

این حمام مانند دیگر بناهای تاریخی ایران دارای معماری با ارزش و در نوع خود قابل توجه است.

از نکات بسیار با اهمیت آن قرار گیری این حمام در دل یک بافت محله با عناصر متفاوت است .فضاهای این حمام عبارتند از فضاهای اصلی شامل : بینه - میاندر - گرمخانه و  چال حوض  و فضاهای خدماتی شامل :ورودی هشتی - نوره کش خانه - خزینه و ... فضاهای تاسیساتی مانند انبار سوخت - گاو رو (محل کشیدن آب از چاه )و کانالهای گربه رو (محلهایی به صورت کانال در زیرفضاهای حمام قرار گرفته که ضمن رد شدن تنبوشه ها (لوله های سفالی انتقال آب) حرارن را نیزبه کف حمام منتقل می کردند ) میشود.

آب این حمام از جایی تآمین می شده که از نهر مادی منشعب از آب زاینده رود بوده است .

حمام علی قلی آقا  دارای تزئینات و نقاشی های از سه دوره تاریخی صفوی با تلفیقی از کاشیکاری و آهکبری - نقاشی و کاشیکاری قاجار - و نقاشی کوچه بازاری دوره پهلوی است . که این مجموعه تزئینات از جاذبه های بسیار در خور توجه این حمام تاریخی است .

از آنجا که این بنا پس از احداث در دوره های بعدی نیز مورد استفاده قرار میگرفته تعمیرات  ویا الحاقاتی به صورت نا درست  در بنا صورت پذیرفته است که در هنگام مرمت تمامی آنها اصلاح شده و با لایه برداری بین سه تا پنج  لایه پس از رسیدن به اولین لایه تزئینات دوره های مختلف حمام قابل دسترسی باشد .

 

                       

 

حمّام خواجه‌ها:

 

اين حمّام در پشت مطبخ و جنب عمارت دولتي ساخته شده كه يادگاري از دوران صفويه است. گويند زماني كه سيف‌الدوله، سلطان محمدميرزا، شالودة بناي عمارتي را در اين محل مي‌ريخته، در حين كند و كاوي كه به عمل آمده، اين حمّام از زير خاك بيرون آمده و عجب اينكه سالم و بدون عيب باقي مانده بود. اين حمّام كه يكي از بهترين و زيباترين حمّامهاي زمان خود بود، از سنگهاي مرمر عالي و كاشيهاي مرغوب و ديگر مصالح خوب ساخته شده بود. چند سال قبل آزمندان، به طمع مصالح گرانبهاي آن، حمّام را خراب كرده و مصالح آن را تاراج كرده و به فروش رسانيدند.

از جملة حمّامهاي معروف ديگر اصفهان حمّامهاي زير را مي‌توان نام برد:

- حمّام شاهزاده ها، در بازار صباغان اصفهان ‌

- حمّام بيگدلي، در شمال شرقي ميدان نقش جهان

- حمّام خواجو در مغرب چهارباغ صدر اصفهان

- حمّام شيخ بهايي در حوالي مسجد جمعه، از اين حمّام داستانهاي شگفت‌انگيزي نقل مي‌شود، از جمله اينكه با يك شمع آب آن گرم مي‌شده است.

- حمّام سنگ حمّام چيت‌سازها، در محلّة نو

- حمّام ذوالفقار، در بازار بزرگ نزديك مسجد و مدرسه‌اي به همين نام

- حمّام رستم‌خان و حمّام سيف‌الدين و حمّام ميرزا روح  الله در قلعه بزرگ

- حمّام لله بيك، در بازار بزرگ

- حمّام ساروتقي، دربازار ساروتقي

- حمّام شيخ لطف الله، در ظلع شرقي ميدان نقش جهان

- حمّام ‌تراشها، در نزديكي مسجد جامع عتيق

- حمّام مشيرالملك و حمّام شيرعلي كه از شهرت خاصي برخوردار بوده است.

- حمّام كربلايي از دلقكهاي معروف شاه عباس كه شهرت خاصي داشته و در دردشت واقع بوده است.

از حمّامهاي ديگر دردشت حمّام ملاشمس، حمّام جوجي، حمّام وزير، حمّام شورا، حمّام شيخ و حمّام آقاشير را مي‌توان نام برد.

در محلّه خواجو حدود بيست حمّام وجود داشته است. از جمله حمّام تيموربيك و حمّام مير قاسم بيك. حمّام عباسي نيز از حمّامهاي مشهوري بوده كه در دروازه عباسي قرار داشت.

به طور كلي در زمان صفويه 273 باب حمّام در اصفهان داير بوده، بعضي از اين حمّامها هنوز داير است و بسياري از آن خراب و متروك گرديده است. در قرن اخير بسياري از حمّامهاي اصفهان بهداشتي گرديد و خزينه كه عامل انتقال ميكرب بود به دوش تبديل شده است. داستان مكرم و امام جمعه اصفهان در حمّام عمومي كه باعث بستن خزينه‌ها شد، بسيار آموزنده و از ابتكارات مكرم اصفهاني بوده است. حمّامهاي عمومي به نمرة اختصاصي و عمومي تقسيم گرديده و همه آنها داراي دوش آب سرد و گرم مي‌باشد.

 

                        

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه چهارم خرداد 1388ساعت 20:34  توسط s.zamani  | 

برج های کبوتر

در گوشه و كنار شهر تاريخي اصفهان برج هاي مدور و مرتفعي به چشم مي خورند كه بسياري اشتباهاً آنها را دژهاي قديمي شهر به حساب آورده اند.

اين برج ها به كبوتران تعلق داشته و كبوتر خان يا كبوترخانه ناميده مي شده اند بسياري از جهانگردان و خارجياني كه در روزگار صفويه به ايران آمده اند و اصفهان را مورد بازديد قرار داده اند تصاوير زيبايي از اين برجها در سفر نامه هايشان آورده اند و در باره آنها مطلب نوشته اند. با مطالعه اين سفرنامه ها مي توانيم به زوال تدريجي اين برج ها واقف شويم.

در قديم پرورش و نگهداري كبوتر در ايران معمول بوده و كبوتر خانه ها براي بدست آوردن فضله اين كبوتران ساخته مي شد. اين فضولات پس از مخلوط شدن با خاك، كود بسيار عالي مي شد تا خربزه و هندوانه و ساير ميوه هاي جاليزي بهتر پرورش يابند. يكي از خارجياني كه در عصر قاجاريه اصفهان را ديده از اهمال و سهل انگاري دولتمردان و حكام در نگهداري اين برجها اظهار تاسف كرده و اهميتي كه فضولات اين كبوتران براي مزارع داشته اند اشاره مي كند.

به هر صورت اين برجهاي گرد و بلند كه قسمت فوقاني آنها داراي طرحهاي زيبا و دل انگيز هستند داراي حجره هاي كوچكي در داخل مي باشند. اين حجره ها براي اين ساخته شده اند تا كبوتران آشيانه هاي خود را در آن بسازند.

در سالهاي اخير سازمانهاي مسئول براي حفاظت و مرمت برجهاي كبوتر اقدامات جدي را آغاز كرده اند. زيرا علاوه بر مطالعه و پژوهش در معماري اسلامي با بررسي بيشتر اين نكته مشخص مي گردد كه معماران ايراني در آن روزگاران علاوه بر صرفه جويي در زمين براي بهبود محصولات كشاورزي چه شگردهايي به كار مي برده اند. البته اين برجهاي كبوتر مخصوص اصفهان نبودند. در شهرستانها و روستاهاي تابع نيز برجهاي زيبايي مي بينيم كه براي همين منظور ساخته شده اند.

 

+ نوشته شده در  دوشنبه چهارم خرداد 1388ساعت 20:10  توسط s.zamani  | 

منار جنبان

موقعيت: خيابان آتشگاه

سال تاسيس: قرن 8 هجري

يك بقعه و دو مناره بر روي قبر عمو عبدالله از زهاد و صلحاي قرن هشتم هجري بنا شده است.

ويژگي خاص :

ايوان از نمونه بناهاي سبك مغول ايران است اما مناره ها در اواخر دوره صفويه به ايوان افزوده شده و با حركت دادن يكي از آنها هم مناره ديگر و هم تمام ساختمان به حركت در مي آيد.

 

در سر راه اصفهان به نجف آباد قريه اي است كه آن را كارلادان مي گويند. امروز اين روستا جزئي از شهر اصفهان به شمار مي رود. در اين قريه بنائي وجود دارد كه مزار يكي از صلحا و زهّاد مشهور قرن هشتم هجري به نام عمو عبدالله كارلاداني است.

تاريخي كه بر فراز سنگ عمو عبدالله نوشته شده و سال 716 هجري را نشان مي دهد مبين اين نكته است كه اين عارف بزرگ در زمان سلطان (محمد خدابنده) ايلخان مسلمان مي زيسته است ايوان منارجنبان يكي از آثار تك ايواني دوران ايلخاني است اما برخي از محققين عقيده دارند كه مناره ها بعداً به ايوان مزبور افزوده شده است.

نكته اي كه باعث شهرت منارجنبان شده و هر مسافري را براي بازديد از آن ترغيب مي كند اين است كه حركت دادن يك مناره نه تنها مناره ديگر را به حركت در مي آورد بلكه تمامي ساختمان مرتعش مي شود.

بسياري از معماران و مهندسان درباره جنبش مناره ها به اظهار نظر فني و مهندسي پرداخته اند اما برخي نيز مي گويند هيچ دليل منطقي براي تحرك مناره ها ارائه نشده است. جهانگرداني كه به نقاط مختلف دنيا سفر كرده اند در مشاهدات خود مناره هائي را معرفي كرده اند كه در نقاط ديگر جهان همين خصوصيت را داشته اند.

اما قدر مسلم اينكه منارجنبان اصفهان وجه تمايزي با ساير مناره هاي متحرك دارد و آن اين است كه گذشته از حركت مناره ها ساير قسمت هاي بنا نيز حركت مي كند. ارتفاع ايوان مقبره عمو عبدالله از سطح زمين بقعه 10 متر و ارتفاع هريك از  دو مناره 5  /7متر است.

در اين ايوان مزار عمو عبدالله قرار دارد و راه صعود به بام و مناره ها نيز به وسيله درگاه كوچكي است كه با پلكاني مارپيچ به بام مربوط مي شود.

+ نوشته شده در  دوشنبه چهارم خرداد 1388ساعت 20:4  توسط s.zamani  | 

تالار اشرف

موقعيت: خيابان استانداري

سال تاسيس: در اواخر سلطنت شاه سليمان يا در عهد شاه سلطان حسين

 

اين بنا به طور كامل با چوب بست ساخته شده بام آن مسطح بر پايه هاي بلند ضخيم پوشيده از طلا نهاده شده است .

 

در اوايل جنگ جهاني اول به عنوان انبار مورد استفاده واحدهاي نظامي و سپس به جايگاه دسته موزيك نظامي تبديل مي شود.

 

حدود 80سال قبل پس از تخريب ساختمان هاي چپ و راست تالار اداره باستان شناسي با مرمت بنا از ويراني آن جلوگيري كرده و سپس ساختمان براي استقرار اداره معارف عمومي در نظر گرفته مي شود.

 

عمارتی که به نام تالار اشرف ناميده می شود باقيمانده کاخ های عصر صفوی است که در منطقه دولت خانه در کنار قصرهای ديگری همچون تالار سرپوشيده، کاخ هشت بهشت، کاخ پشت مطبخ، رکيب خانه و تالار تيموری مجموعه ای از کاخ های باشکوه آن روزگار را تشکيل می داده است.

کلمه «اشرف» باعث شده تا برخی ساختمان اين عمارت را به «اشرف افغان» نسبت دهند. اما مطالعات محققين و پژوهشگران بيانگر اين نکته است که «تالار اشرف» در زمان شاه عباس دوم ساخته شده و در عصر جانشين او شاه سليمان کامل شده است.

اين اثر زرنگار از لحاظ هنر تزئين و نقاشی و مقرنس های زيبا و گچبری و طاقهای متناسب ضربی جلوه و شکوهی خاص دارد.

بسياری از خارجيانی که در روزگار صفويه و بعد از آن دوران به شهر اصفهان آمده اند تالار اشرف را بنائی نفيس، شکوهمند و زيبا توصيف کرده اند.

برخی از محققين نوشته اند در اوائل جنگ جهانی اول (1914 تا 1918 ميلادی) تالار اشرف انبار علوفه بوده و بعد از آن يکی از واحدهای نظامی در آن مستقر شده است و در اين زمان بوده است که گچبريها و نقوش زيبای کاخ را در زير اندودی از گچ پنهان کرده اند.

در اواخر دوره قاجار، مرمت هائی در آن صورت گرفت و از ويرانی نجات يافت. پس از اين تعميرات بود که به اداره معارف وقت اختصاص يافت. بعد از دوران قاجار تعميرات بيشتری در عمارت به عمل آمد و نقاشی هائی که از زير گچ خارج شده بودند به وسيله استادکاران و نقاشان برجسته و هنرمند اصفهان ترميم شدند.

در حال حاضر عمارت تالار اشرف يکی از بناهای بسيار معروف اصفهان است. اين شهرت بيشتر به خاطر نقاشی های زرنگار و گچبريهای پرکار آن است.

img/daneshnameh_up/d/d4/talar-ashraf80.JPG

+ نوشته شده در  دوشنبه چهارم خرداد 1388ساعت 19:55  توسط s.zamani  | 

کاخ چهل ستون

كاخ چهلستون در زمان شاه عباس اول و دوم به سال 1057 هجري ساخته شده است .اين بنا داراي ايواني رفيع با 18 ستون و تالار آئينه و اطاق هايي در شمال وجنوب ساختمان مي باشد . در كليه بنا تزئينات فراوان اعم از آئينه كاري و گچ بري و نقاشي هاي عالي ديده مي شود . تالار بزرگ آن كه داراي سقف طلا كاري است به محل موزه سپاهان اختصاص دارد . تزئينات آئينه كاري و ايوان بزرگ از بناهاي شاه عباس دوم است . در دوران صفوي ايوان و روي ستونها آئينه كاري بوده است و هم چنين درهاي عالي منبت و خاتم آن شهرت داشته ، سقف ايوان چوبي داراي نقاشي هاي زيبا مي باشد ، در وسط باغ مصفاي اين كاخ استخر بزرگي نمايان است در تالار بزرگ گذشته از شيوه و اسلوب و نقش و نگار زرين ساختمان طاق هاي رفيع آن شش مجلس نقاشي دارد كه چهار مجلس ان به شرح زير مي باشد: 1- مجلس پذيراي شاه عباس اول از ولي محمد خان پادشاه تركمنستان ،2-مجلس بزم شاه طهماسب اول از همايون پادشاه هندوستان :3- جنگ شاه عباس با ازبكها 4- مجلس پذيراي شاه عباس دوم از پادشاه تركمنستان . دو مجلس ديگر بعد از صفويه به تالار الحاق شده است و بدين قرار است : منظره جنگ شاه اسناغعيل اول با قشون در محل چالدران و منظره جنگ نادر شاه افشار با هندوان در كرنال . در اين تالار نقاشي هاي ديگر از زمان گذشته از مجالس قاجاريه موجود مي باشد. در ساير اطاقها نقش و نگارهاي بديع از دوران صفوي و زمان شاه عباس كبير باقي است كه از نظر دقت و ظرافت كار بسيار ارزنده و گرانبها است . طبق كتيبه تاريخي ، قسمت اعظم اين كاخ كه محل پذيرايي شاهان صفوي از پادشاهان و سفراي دول خارجي بوده است در زمان شاه عباس دوم ساخته شده است و شاهد تاريخ آن مصراع زير است كه به حساب ابجد سال 1057 هجري است مبارك ترين بناهاي دنيا٠با انتخاب اصفهان به پايتختي و گسترش شهر به طرف جنوب و احداث ميدان نقش جهان طرح استقرار كاخهاي شاهي به وسيله شيخ بهائي ريخته شد٠ انتخاب فضائي وسيع در مجموعه اي كه در آن روزگار (دولتخانه ) ناميده ميشد و بررسي هائي كه براي آينده صورت مي گرفت تماما حكايت از ذوق و استعداد و خلاقيت شيخ بهائي دانشمند بلند آوازه صفويه دارد٠ مجموعه كاخهائي كه شروع آنها عالي قاپو بود تا ميدان اصلي و مركزي چهارباغ عباسي ادامه داشت ٠ در اين محوطه بزرگ كه چند كاخ سلطنتي نيز مستقر بود عماراتي مانند تالار اشرف - جبه خانه - ركيب خانه - كشيك خانه - تالار طويله - كاخ هشت بهشت - توحيد خانه و برخي عمارات ديگر ساخته شد٠ از جمله اين بناها ساختمان كوچكي بود كه شاه عباس اول در باغ جهان نما به صورت كوشك يا كلاه فرنگي احداث كرد و در زمان شاه عباس دوم توسعه يافت و چهلستون ناميده شد٠ بسياري از محققين وجه تسميه اين كاخ را انعكاس بيست ستون د ر استخر زيبا و بزرگ عمارت مي دانند ٠ البته نقشي كه عدد ٤٠ در ادب فارسي دارد نيز شايد دليل ديگري بر ناميده شدن عمارت به چهلستون باشد٠مولف كتاب معماري اسلامي نامگذاري اين عمارت به چهلستون را نوعي بازي بصري قلمداد مي كند زيرا نمائي با تعداد زيادي ستون در آب انعكاس يافته است ٠به نوشته برخي مورخين اين عمارت در اواخر دوران صفوي دچار آتش سوز مهيبي شد و قسمتهايي از آن در آتش سوخت٠ در حال حاضر عمارت چهلستون بصورت باغ موزه اي كه سالن مركزي آن محل نمايش برخي از آثار هنري دورانهاي مختلف ايران است ، مورد بازديد جهانگردان خارجي و مهمانان داخلي قرار مي گيرد٠

 

+ نوشته شده در  دوشنبه چهارم خرداد 1388ساعت 19:5  توسط s.zamani  | 

هزارتويي خيال انگيز، بر آستان طبقه هشتم بهشت...

 

کاخ هشت بهشت

 

 

 موقعيت: خيابان باغ گلدسته پارك شهيد رجائي

 سال تاسيس: 1080 هجري (دوره شاه سليمان)

 از آثار قابل توجه اين كاخ عبارت است از:

 كاشيكاري انواع پرندگان و حيوانات درنده و خزنده در نماي بيروني كاخ

 

زيباترين کاخ عالم :

از کليه کاخهای با صفا و کلاه فرهنگی هائی که در کنار چهارباغ احداث شده بود فقط کاخ هشت بهشت باقی مانده است. اين عمارت باشکوه که روزگاری زيباترين کاخ عالم هم ناميده می شد در سال 1080 هجری و به روزگار شاه سليمان صفوی در نزديکی باغ بلبل ساخته شد.

اين بنای دو طبقه با طاقهای زيبا و تزئينات فراوان و هماهنگ دست به دست هم داده تا يکی از نمونه های درخشان معماری عصر صفويه را به نمايش بگذارند.

کليه سياحان و جهانگردانی که از اصفهان بازديد کرده و موفق شده اند به درون کاخ هشت بهشت راه يابند آن را بهترين بناهای دنيا ناميده اند. يکی از آنها کاخ هشت بهشت را با عبارت «... فرح انگيز تر از مجلل ترين کاخهای ممالک اروپايی» توصيف کرده است.

باغ وسيعی که عمارت در آن واقع شده جزئی از باغ بزرگ نقش جهان بوده است که شاه اسماعيل اول احداث کرد و در زمان جانشينان او بخصوص شاه عباس اول به قطعات متعددی تقسيم شد.

اين قصـر با شکوه از همان ابتدای احداث «عمارت هشت بهشت» «هشت به هشت» و «هشت در بهشت» ناميده می شده است.

 

 

ساختمان كاخ:

بخش مرکزی کاخ به صورت 4 صفه ساخته شده و ايوان آن رو به شمال است. سقفی که بر فراز اين بنای 4 صفه استوار است پوشيده از مقرنس های گچی خوش رنگ و خوش طرح است.

اتاقهای طبقه اول در 4 گوشه عمارت تزئيناتی از گچبری و نقاشی دارند. در طبقه دوم عمارت نيز مجموعه ای از رواق ها و اتاقها و طاقها و پنجره ها بر نفاست و زيبائی آن می افزايد. اين طبقه به راهروها و اتاقهای متعددی تقسيم شده که هر يک تزئينات خاصی دارند. در برخی حوض آب و در بعضی بخاری های ديواری تعبيه شده اند ديوارها را نيز آينه های فراوان می پوشانيدند تمام سقف های کاخ را نيز موزائيک های بسيار عالی پوشانيده و دالانها و غلام گردش های بسيار زيبا و هماهنگ آنها را احاطه کرده اند.

تزئينات عمارت در دوران صفويه به حدی باشکوه و هنرمندانه بوده که هيچ سياحی از اعجاب و تحسين آنها خودداری نکرده است.

آنچه در اين عمارت حائز اهميت است ارتباطی است که ميان فضاها و قسمت های مختلف آن پديد آمده است. اين ارتباط باعث شده تا عمارت هشت بهشت اصفهان در عين تنوع و گوناگونی و تعدد فضا از وحدت و يکپارچگی و تزئينات قابل توجه برخوردار شود.

متأسفانه امروز از نرده های چوب زرنگار و قابها و جام های بلور و آلت های شيشه ای رنگارنگ ظريف اثری بر جای نمانده است چرا که در دوره های بعد از صفويه و بخصوص در عصر قاجاريان تغييرات بسياری در آن داده شد. اين تغييرات به حدی است که برخی از سياحان آن را از دوران قاجار به حساب آورده اند.

 

 

در اواخر دوران قاجار عمارت هشت بهشت به مالکيت خصوصی اشخاص در آمد و از زيورهای نفيس و گرانبهای دوره صفويه عاری گرديد بطوری که امروز از آن همه شکوه و فريبندگی داخل کاخ و درختان چنار و تناور و گلهای ياس سفيد و سرخ که در حاشيه خيابان های آن روئيده بودند و همچنين از آب نماها و جوی های آب روان اثری بر جای نمانده است. با همه دخل و تصرفات به گفته «آندره گدار» که سالها باستانشناسی ايران را اداره کرده است:

« ... کاخ هشت بهشت با تالاری که از هر سو باز است و با چهار عمارت کلاه فرنگی در طبقه هشت بهشت در چهار گوشه خود هنوز هم ترکيب اصلی و مختصری از لطف و ملاحت روزگاران گذشته را حفظ کرده است.»

ذکر اين نکته مناسبت دارد که تزئينات اين کاخ هشت گوشه که نشانه روحيه معماری و تزئينات اواخر دوره صفوی است به همراه ساختمان آن که ميان باغ واقع شده است بعدها به فراوانی مورد تقليد قرار گرفته است.

 

+ نوشته شده در  شنبه دوم خرداد 1388ساعت 18:46  توسط s.zamani  |